Sizin reklam burada
Sizin reklam burada
  • Azərbaycan–Vyetnam münasibətləri: Coğrafi uzaqlığı yaxınlaşdıran siyasi iradə və ortaq strateji maraqlar

    Aydın Hüseynov 

    Milli Məclisin deputatı


    İlham Əliyevin Vyetnam mediasına müsahibəsi Bakı ilə Hanoy arasında əməkdaşlığın yeni fəlsəfəsini və gələcək inkişaf istiqamətlərini ortaya qoyur.

    Beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında məsafəni yalnız coğrafi ölçülərlə müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Bəzən minlərlə kilometr məsafədə yerləşən ölkələri ortaq maraqlar, qarşılıqlı etimad, siyasi iradə və gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq niyyəti bir-birinə daha yaxın edir. Azərbaycan ilə Vyetnam arasındakı münasibətlər də məhz bu baxımdan maraqlı və diqqətəlayiq nümunədir.

    Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibə bu münasibətlərin mahiyyətini daha geniş siyasi və iqtisadi kontekstdə dəyərləndirmək üçün mühüm imkan yaradır. Müsahibədə səsləndirilən fikirlərdən aydın olur ki, Bakı ilə Hanoy arasında əlaqələr artıq ənənəvi diplomatik münasibətlərin çərçivəsini aşaraq qarşılıqlı iqtisadi maraqlara, regional əməkdaşlığa və beynəlxalq platformalarda siyasi dialoqa əsaslanan yeni mərhələyə daxil olur.

    Bu müsahibənin əhəmiyyəti yalnız Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin mövcud vəziyyətinin təqdim edilməsində deyil. Əsas məsələ Azərbaycanın Asiya istiqamətində xarici siyasətinin genişlənməsi və Vyetnamın bu siyasətdə xüsusi tərəfdaş kimi önə çıxmasıdır.

    Diplomatiyanın gücü: Keçmişə ehtiram, gələcəyə hesablanmış siyasət

    Azərbaycanla Vyetnam arasında münasibətlərin özünəməxsus tarixi var. Bu tarixdə dövlət xadimlərinin qarşılıqlı səfərləri, siyasi təmaslar, təhsil əlaqələri və xalqlar arasında formalaşmış dostluq mühüm yer tutur.

    1959-cu ildə Ho Şi Minin Bakıya səfəri, 1983-cü ildə Heydər Əliyevin Vyetnama səfəri iki ölkənin münasibətlərində yadda qalan tarixi hadisələrdir.

    Bu hadisələrə bugünkü siyasi reallıqlar baxımından yanaşdıqda mühüm bir nəticə ortaya çıxır: Azərbaycan xarici siyasətində tarixi əlaqələrin qorunmasını və yeni beynəlxalq münasibətlər sistemində həmin əlaqələrin inkişaf etdirilməsini vacib istiqamətlərdən biri hesab edir.

    Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində Heydər Əliyevin Vyetnamla münasibətlərin inkişafındakı roluna diqqət yetirməsi də bu siyasi varisliyin təzahürüdür.

    Lakin müasir diplomatiya yalnız tarixi xatirələr üzərində qurulmur. Onun əsas göstəricisi mövcud imkanları gələcək əməkdaşlığa çevirmək bacarığıdır.

    2025-ci ilin mayında Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın Azərbaycana dövlət səfəri və səfər zamanı Strateji Tərəfdaşlığın yaradılması haqqında Birgə Bəyanatın imzalanması məhz belə bir siyasi iradənin nəticəsi oldu.

    Bu sənəd münasibətlərə yeni məzmun gətirdi. Artıq söhbət yalnız dostluq münasibətlərinin davam etdirilməsindən deyil, konkret iqtisadi, siyasi və humanitar hədəflərin müəyyənləşdirilməsindən gedir.

    İki iqtisadiyyat, bir-birini tamamlayan imkanlar

    Azərbaycan və Vyetnamın iqtisadi strukturu, coğrafi mövqeyi və beynəlxalq bazarlardakı rolu fərqli olsa da, məhz bu fərqlilik əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır.

    Azərbaycan enerji ehtiyatları, nəqliyyat infrastrukturu, logistika imkanları və Avropa bazarlarına çıxışı ilə seçilir. Vyetnam isə istehsal sənayesi, texnoloji inkişafı, ixrac potensialı və Cənub-Şərqi Asiya bazarındakı mövqeyi ilə diqqət çəkir.

    Belə bir iqtisadi mənzərə qarşılıqlı əməkdaşlığın sadəcə ticarət dövriyyəsinin artırılması ilə məhdudlaşmamalı olduğunu göstərir.

    Prezident İlham Əliyevin açıqladığı kimi, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon ABŞ dollarını ötüb. Bu, müsbət göstərici olsa da, mövcud potensialla müqayisədə daha geniş imkanların olduğunu göstərir.

    Əslində, Azərbaycan–Vyetnam iqtisadi münasibətlərinin gələcək uğuru bir-birinin bazarına məhsul satmaqdan daha geniş yanaşma tələb edir. Birgə istehsal, texnologiya transferi, sənaye kooperasiyası və qarşılıqlı investisiyalar əməkdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilə bilər.

    Bu baxımdan SOCAR ilə Vyetnamın PetroVietnam şirkəti arasında əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Neft-qaz sektorunda təcrübə mübadiləsi, texniki xidmətlər, kəşfiyyat və hasilat sahələrində birgə fəaliyyət üçün perspektivlər mövcuddur.

    Digər tərəfdən, Vyetnam şirkətlərinin Azərbaycanda tikinti, infrastruktur və alternativ enerji layihələrinə maraq göstərməsi əməkdaşlığın yeni iqtisadi sahələrə yayıldığını göstərir.

    Bu prosesin mühüm tərəfi odur ki, Azərbaycan öz iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi siyasəti çərçivəsində Asiya investorları üçün də yeni imkanlar yaradır.

    Azərbaycan Vyetnam üçün hansı strateji imkanları təqdim edir?

    Bu suala yalnız enerji və investisiya prizmasından cavab vermək düzgün olmazdı. Azərbaycanın Vyetnam üçün əhəmiyyəti, ilk növbədə, onun yerləşdiyi geoiqtisadi mövqedən irəli gəlir.

    Azərbaycan Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşir. Son illərdə ölkənin nəqliyyat və logistika infrastrukturuna yatırdığı investisiyalar, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının imkanları, dəmir yolları və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində iştirakı bu mövqeyi daha da gücləndirib.

    Vyetnam üçün Avropa bazarlarına çıxışın alternativ və səmərəli marşrutlarının inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Orta Dəhliz Azərbaycanla Vyetnam arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün mühüm vasitəyə çevrilə bilər.

    Burada söhbət yalnız yüklərin daşınmasından getmir. Söhbət logistika xidmətlərinin inkişafı, tranzit əməliyyatlarının genişləndirilməsi, anbar infrastrukturu, rəqəmsal gömrük həlləri və nəqliyyat sahəsində texnoloji əməkdaşlıqdan gedir.

    Azərbaycanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, ölkə yalnız tranzit ərazisi olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda regional nəqliyyat qovşağı kimi öz imkanlarını genişləndirir.

    Beləliklə, Vyetnamla əməkdaşlıq Azərbaycanın Şərqi və Cənub-Şərqi Asiya istiqamətində iqtisadi əlaqələrinin dərinləşməsinə də xidmət edə bilər.

    Enerji diplomatiyasından yaşıl iqtisadiyyata

    Müasir dünyada enerji təhlükəsizliyi dövlətlərin xarici siyasətində mühüm yer tutur. Azərbaycan bu sahədə beynəlxalq tərəfdaşlıq təcrübəsinə, zəngin enerji resurslarına və inkişaf etmiş infrastruktur imkanlarına malikdir.

    Vyetnam isə enerji tələbatının artdığı, sənayeləşmənin sürətləndiyi və enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinin əhəmiyyət qazandığı ölkələrdəndir.

    Bu şəraitdə iki ölkə arasında enerji əməkdaşlığının inkişafı qarşılıqlı maraqlara cavab verir.

    Lakin gələcəyin əməkdaşlığı yalnız ənənəvi enerji resursları ilə məhdudlaşmamalıdır. Günəş və külək enerjisi, enerji səmərəliliyi, ekoloji texnologiyalar və müasir infrastruktur layihələri yeni əməkdaşlıq istiqamətləri kimi nəzərdən keçirilməlidir.

    Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirdiyi layihələr və Vyetnamın bu istiqamətdəki iqtisadi imkanları qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi üçün əlverişli zəmin yaradır.

    Bu, həm də Azərbaycanın enerji diplomatiyasının yeni mərhələyə keçidinin göstəricisidir. Ölkəmiz artıq yalnız enerji resurslarının ixracatçısı kimi deyil, enerji təhlükəsizliyi, yaşıl inkişaf və regional əməkdaşlıq məsələlərində tərəfdaş kimi də çıxış edir.

    Siyasi etimad beynəlxalq əməkdaşlığın əsas kapitalıdır

    Dövlətlər arasında iqtisadi əməkdaşlıq üçün maliyyə resursları, infrastruktur və bazar imkanları vacibdir. Lakin bütün bunların arxasında siyasi etimad dayanmadıqda uzunmüddətli nəticələr əldə etmək çətinləşir.

    Azərbaycanla Vyetnam arasında münasibətlərin üstün cəhətlərindən biri də məhz qarşılıqlı siyasi hörmət və etimadın mövcudluğudur.

    Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində Vyetnamın Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə verdiyi dəstəyə minnətdarlıq ifadə etməsi bu baxımdan mühüm siyasi mesajdır.

    Hər iki ölkənin beynəlxalq münasibətlərdə suverenlik, müstəqillik, dövlətlərin ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə verdiyi əhəmiyyət siyasi dialoq üçün ortaq zəmin yaradır.

    BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq da bu münasibətlərin çoxtərəfli diplomatiya müstəvisində inkişafına imkan verir.

    Müasir beynəlxalq sistemdə orta və regional gücə malik dövlətlərin qarşılıqlı əməkdaşlığı getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Azərbaycan və Vyetnam bu baxımdan öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsində ortaq mövqelər nümayiş etdirə biləcək tərəfdaşlardır.

    Xalqlar arasında körpü: Diplomatiyanın insani tərəfi

    Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin yalnız siyasi və iqtisadi göstəricilərlə ölçülməsi düzgün olmazdı. Bu əlaqələrin ən dəyərli tərəflərindən biri də xalqlar arasında formalaşmış humanitar bağlardır.

    Sovet dövründə minlərlə vyetnamlının Azərbaycanda təhsil alması, onların bir qisminin sonradan ölkələrinin ictimai, elmi və iqtisadi həyatında mühüm rol oynaması bu dostluğun canlı tarixidir.

    Heydər Əliyev Fondunun Vyetnamda həyata keçirdiyi humanitar və təhsil təşəbbüsləri, Azərbaycan ali təhsil müəssisələrində Vyetnamla bağlı tarixi irsin yaşadılması, mədəniyyət tədbirləri və qarşılıqlı səfərlər bu əlaqələri daha da möhkəmləndirir.

    Bu sahədə diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, humanitar diplomatiya siyasi münasibətlərin davamlılığını təmin edən mühüm amildir.

    İqtisadi layihələr zamanla dəyişə, siyasi gündəlik yenilənə bilər. Lakin xalqlar arasında formalaşmış dostluq, qarşılıqlı hörmət və mədəni yaxınlıq dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli dayağı olaraq qalır.

    Bakı–Hanoy xətti gələcəyin əməkdaşlıq modelinə çevrilə bilər

    Prezident İlham Əliyevin Vyetnam mediasına müsahibəsi və noyabrın 19–21-də bu ölkəyə rəsmi səfəri Azərbaycan xarici siyasətinin Asiya istiqamətində genişlənməsi baxımından əhəmiyyətli hadisədir.

    Bu səfərin əsas nəticəsi yalnız yeni sənədlərin imzalanması və ya diplomatik təmasların intensivləşməsi ilə ölçülməməlidir. Əsas məsələ strateji tərəfdaşlığın real iqtisadi və siyasi nəticələrə çevrilməsidir.

    Bunun üçün bir sıra istiqamətlər xüsusi diqqət tələb edir: ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, sənaye kooperasiyası, enerji əməkdaşlığı, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin genişləndirilməsi, turizm və təhsil sahəsində yeni proqramların həyata keçirilməsi.

    Əgər bu istiqamətlər üzrə konkret layihələr reallaşdırılarsa, Azərbaycan–Vyetnam münasibətləri yalnız iki ölkə üçün deyil, daha geniş Asiya–Avropa əməkdaşlığı üçün də maraqlı modelə çevrilə bilər.

    Ən mühüm məqam isə budur: Azərbaycan Vyetnamla münasibətlərdə coğrafi uzaqlığı siyasi iradə, iqtisadi maraq və qarşılıqlı etimad vasitəsilə yaxınlaşdırmağa çalışır.

    Bu gün Bakı ilə Hanoy arasında yaranmış strateji tərəfdaşlıq imkanları göstərir ki, müasir diplomatiyada məsafə deyil, ortaq məqsədlər həlledici rol oynayır. Tarixi dostluq üzərində qurulan bu münasibətlərin gələcəkdə daha geniş iqtisadi və geosiyasi məzmun qazanması üçün kifayət qədər əsas və imkan mövcuddur.




    • Sosial şəbəkədə paylaş
    XƏBƏR LENTİ