Sizin reklam burada
Sizin reklam burada
  • Bakı–Hanoy münasibətlərində yeni mərhələ: Tarixi dostluqdan strateji tərəfdaşlığa, ənənəvi əlaqələrdən qlobal əməkdaşlığa

    Müşfiq Məmmədli 

    Milli Məclisin deputatı


    Prezident İlham Əliyevin Vyetnam jurnalistinə müsahibəsi Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin gələcəyinə yeni baxış formalaşdırır.

    Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) verdiyi müsahibə iki ölkə arasında mövcud münasibətlərin siyasi, iqtisadi, humanitar və strateji mahiyyətini əhatə edən mühüm mesajlarla yadda qaldı. Prezidentin noyabrın 19–21-də Vyetnama rəsmi səfəri ərəfəsində verdiyi bu müsahibə, əslində, sadəcə diplomatik münasibətlərin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi deyil, həm də Bakı ilə Hanoy arasında gələcək əməkdaşlığın hansı istiqamətlərdə inkişaf edə biləcəyinin konseptual təqdimatı kimi diqqət çəkir.

    Müsahibənin məzmununa diqqət yetirdikdə bir mühüm məqam aydın görünür: Azərbaycan Vyetnamla münasibətlərə yalnız keçmişin dostluq ənənələrinin davamı kimi baxmır. Rəsmi Bakı bu əlaqələri Asiya ilə Avropa arasında iqtisadi, nəqliyyat, enerji və investisiya əməkdaşlığını birləşdirə biləcək perspektivli strateji tərəfdaşlıq modeli kimi dəyərləndirir.

    Tarixin formalaşdırdığı dostluq, gələcəyin müəyyənləşdirdiyi tərəfdaşlıq

    Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin özünəməxsus tarixi var. Bu münasibətlərin təməli 1959-cu ildə Vyetnamın o zamankı dövlət başçısı Ho Şi Minin Bakıya səfəri ilə möhkəmlənməyə başlayıb. Sonrakı mühüm mərhələ isə 1983-cü ildə Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Vyetnama səfəri olub.

    Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində bu tarixi hadisələrə xüsusi yer ayırması təsadüfi deyil. Çünki dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığı yalnız siyasi sənədlərlə deyil, həm də qarşılıqlı etimad, tarixi yaddaş və xalqlar arasında formalaşmış mənəvi bağlarla ölçülür.

    Heydər Əliyevin 1983-cü ildə Vyetnama səfəri iki xalq arasında əlaqələrin genişlənməsinə, iqtisadi və texniki əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verib. Bu tarixi irs bu gün də Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin ideoloji və mənəvi dayaqlarından biri olaraq qalır.

    2014-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Vyetnama ilk dövlət səfəri, 2015-ci ildə Vyetnam Prezidenti Çıonq Tan Sanın Azərbaycana qarşılıqlı səfəri əlaqələrin inkişafında yeni mərhələ açıb.

    Lakin münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsi 2025-ci ilin mayında Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın Azərbaycana dövlət səfəri zamanı baş verib. Həmin səfər çərçivəsində Strateji Tərəfdaşlığın yaradılması haqqında Birgə Bəyanatın qəbul edilməsi iki ölkə münasibətlərinə yeni siyasi məzmun qazandırıb.

    Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin hazırkı müsahibəsi həmin strateji tərəfdaşlığın praktik müstəviyə keçirilməsi istiqamətində mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.

    İqtisadi münasibətlərdə yeni imkanlar: Rəqəmlərdən daha böyük potensial

    Müsahibənin ən diqqətçəkən istiqamətlərindən biri iqtisadi və ticarət əlaqələrinin inkişaf perspektivləridir.

    Prezident İlham Əliyevin açıqlamasına görə, 2025-ci ildə Azərbaycanla Vyetnam arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon ABŞ dollarını ötüb. Bununla belə, dövlət başçısı bu göstəricinin iki ölkənin real iqtisadi potensialını tam əks etdirmədiyini vurğulayıb.

    Məhz burada müsahibənin strateji əhəmiyyəti üzə çıxır. Söhbət təkcə mövcud ticarət dövriyyəsinin artırılmasından getmir. Əsas məsələ iki ölkənin iqtisadi imkanlarının bir-birini tamamlaması və yeni əməkdaşlıq platformalarının yaradılmasıdır.

    Azərbaycanın enerji resursları, nəqliyyat-logistika infrastrukturu və Avropa bazarlarına çıxış imkanları, Vyetnamın isə dinamik inkişaf edən sənayesi, istehsal potensialı və Cənub-Şərqi Asiyadakı iqtisadi mövqeyi qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır.

    Bu kontekstdə SOCAR ilə Vyetnamın PetroVietnam şirkəti arasında 2025-ci ildə imzalanmış anlaşma memorandumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənəd neft-qaz yataqlarının kəşfiyyatı və işlənməsi, texniki xidmətlər, mütəxəssis hazırlığı kimi istiqamətlərdə əməkdaşlığı nəzərdə tutur.

    Digər mühüm məqam Vyetnam şirkətlərinin Azərbaycan iqtisadiyyatına marağının artmasıdır. Prezidentin qeyd etdiyi ROX Group nümunəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Şirkətin tikinti, infrastruktur, günəş və külək enerjisi sahələrində layihələrə maraq göstərməsi, 2026-cı ilin sentyabrında Bakıda keçirilmiş İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində müvafiq sənədlərin imzalanması iqtisadi münasibətlərin yeni istiqamətlərə genişləndiyini göstərir.

    Beləliklə, Azərbaycan–Vyetnam əməkdaşlığı ənənəvi enerji münasibətlərindən alternativ enerji, sənaye, infrastruktur və investisiya sahələrinə doğru şaxələnməkdədir.

    Orta Dəhliz: Azərbaycanı Vyetnam üçün Avropaya açılan qapıya çevirən imkan

    Müsahibədə xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biri nəqliyyat və tranzit əməkdaşlığıdır.

    Prezident İlham Əliyevin açıqladığı məlumata əsasən, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycan ərazisindən tranzit yükdaşımaların həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən altı dəfə artaraq 8 min tonu ötüb.

    Bu rəqəm yalnız statistik göstərici deyil. O, Azərbaycan–Vyetnam iqtisadi münasibətlərində yeni bir istiqamətin formalaşdığını nümayiş etdirir.

    Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, müasir liman və dəmir yolu infrastrukturu, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində iştirakı Vyetnam məhsullarının Avropa bazarlarına çatdırılması üçün əlavə imkanlar yaradır.

    Xüsusilə Orta Dəhliz və Şimal–Cənub Nəqliyyat Dəhlizi bu əməkdaşlığın genişləndirilməsində mühüm rol oynaya bilər.

    Başqa sözlə, Azərbaycan Vyetnam üçün yalnız enerji və investisiya sahəsində tərəfdaş deyil, həm də Avropa bazarlarına çıxışda mühüm tranzit və logistika platforması kimi çıxış etmək imkanına malikdir.

    Bu, münasibətlərin coğrafi sərhədlərdən kənara çıxaraq daha geniş beynəlxalq iqtisadi əlaqələr sisteminə inteqrasiyası deməkdir.

    Humanitar diplomatiya: Dövlətlərarası münasibətlərin görünməyən, lakin güclü dayağı

    Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində humanitar, təhsil və mədəniyyət əlaqələrinə ayrılan diqqət də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

    Bu istiqamətdə Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti mühüm yer tutur. Fondun Vyetnamın Ha Giang əyalətində ibtidai məktəbin inşasına və müxtəlif təhsil proqramlarına dəstək göstərməsi Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin humanitar ölçüsünü daha da gücləndirir.

    2025-ci ildə Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın Vyetnama səfəri, yerli rəsmilərlə, yaradıcı ziyalılarla və Azərbaycanda təhsil almış vyetnamlı məzunlarla görüşləri də bu əlaqələrin inkişafına töhfə verib.

    Maraqlı tarixi faktlardan biri də sovet dövründə təxminən 5 min Vyetnam vətəndaşının Azərbaycanda təhsil almasıdır. Onların əldə etdikləri bilik və təcrübəni sonradan öz ölkələrinin inkişafına yönəltməsi iki xalq arasında uzunmüddətli mənəvi bağların yaranmasına səbəb olub.

    2025-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində Ho Şi Minin xatirə otağının açılması da bu tarixi bağlılığın rəmzi ifadəsidir.

    Mədəniyyət sahəsində isə Vyetnam Günlərinin keçirilməsi, 2026-cı ildə festivalın ilk dəfə Bakı və Qəbələ şəhərlərini əhatə etməsi, tanınmış vyetnamlı şair Mai Van Phanın şeirlər toplusunun Azərbaycanda nəşri xalqlar arasında qarşılıqlı marağın genişləndiyini göstərir.

    Azərbaycan bəstəkarı Qara Qarayevin 1955-ci ildə yaratdığı “Vyetnam süitası” və rejissor Əjdər İbrahimovun 1959–1962-ci illərdə Vyetnam kinematoqrafiyasının inkişafına verdiyi töhfələr isə bu dostluğun mədəni tarixinin nə qədər zəngin olduğunu bir daha təsdiqləyir.

    Burada mühüm bir məqam var: iqtisadi və siyasi münasibətlər dövlətlərin maraqlarını uzlaşdırırsa, humanitar əlaqələr xalqları bir-birinə yaxınlaşdırır. Məhz bu iki istiqamətin paralel inkişafı strateji tərəfdaşlığın uzunömürlülüyünü təmin edə bilər.

    Yeni geosiyasi reallıqlarda Bakı–Hanoy əməkdaşlığı

    Azərbaycan və Vyetnam müxtəlif coğrafi məkanlarda yerləşsələr də, hər iki ölkə öz regionunda mühüm strateji mövqeyə malikdir.

    Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyanın sürətlə inkişaf edən iqtisadi mərkəzlərindən biridir. Azərbaycan isə Cənubi Qafqazda enerji, nəqliyyat və logistika imkanları ilə seçilən, Avropa ilə Asiya arasında əlaqələndirici rol oynayan dövlətdir.

    Bu baxımdan iki ölkənin əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. O, daha geniş regional və beynəlxalq iqtisadi əlaqələr üçün yeni imkanlar yaradır.

    Prezident İlham Əliyevin müsahibədə Azərbaycanın suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına Vyetnamın verdiyi dəstəyə xüsusi minnətdarlıq bildirməsi də siyasi münasibətlərin qarşılıqlı etimad üzərində qurulduğunu göstərir.

    Eyni zamanda, BMT, Qoşulmama Hərəkatı, Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə və digər beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq iki ölkənin siyasi dialoqunun çoxtərəfli müstəvidə də inkişaf etdiyini nümayiş etdirir.

    Səfərdən gözləntilər: Əməkdaşlığın real nəticələrə çevrilməsi

    Prezident İlham Əliyevin noyabrın 19–21-də Vyetnama rəsmi səfəri Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərinin gələcək inkişafı baxımından mühüm mərhələdir.

    Bu səfərin əsas siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti 2025-ci ildə təsis edilmiş strateji tərəfdaşlığın konkret layihələr, yeni investisiya təşəbbüsləri, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və humanitar əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə zənginləşdirilməsindədir.

    Gələcək perspektivlər sırasında enerji, sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, logistika, alternativ enerji, elm və təhsil sahələrində birgə təşəbbüslər xüsusi yer tuta bilər.

    Əslində, Prezident İlham Əliyevin Vyetnam jurnalistinə verdiyi müsahibənin əsas fəlsəfəsi də məhz budur: tarixi dostluğu müasir dövrün iqtisadi və siyasi tələblərinə uyğunlaşdırmaq, qarşılıqlı etimadı konkret nəticələrlə möhkəmləndirmək.

    Nəticə etibarilə, Bakı–Hanoy münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Bu münasibətlərin fərqləndirici cəhəti ondan ibarətdir ki, tərəflər keçmişin möhkəm dostluq təməllərini gələcəyin iqtisadi, texnoloji və geosiyasi imkanları ilə birləşdirməyə çalışırlar.

    Azərbaycan üçün Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyada etibarlı strateji tərəfdaş, Vyetnam üçün isə Azərbaycan Avropa və Asiya arasında mühüm nəqliyyat-logistika və enerji bağlantısıdır. Bu qarşılıqlı tamamlayıcılıq iki ölkənin əməkdaşlığını daha geniş coğrafi və iqtisadi miqyasa çıxarmaq potensialına malikdir.

    Tarixin yaratdığı dostluğun strateji tərəfdaşlığa, strateji tərəfdaşlığın isə konkret iqtisadi və humanitar nəticələrə çevrilməsi Bakı ilə Hanoy arasında münasibətlərin qarşıdakı dövrdə əsas inkişaf istiqaməti olacaq.



    • Sosial şəbəkədə paylaş
    XƏBƏR LENTİ