Ceyhun Məmmədov Milli Məclisin deputatı
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri həm həyata keçirilən mühüm layihələr, həm də səfər zamanı səsləndirilən siyasi mesajlar baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezidentin Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə isə bu səfərin mahiyyətini daha geniş siyasi və tarixi kontekstdə qiymətləndirmək üçün mühüm imkan yaratdı.
Səfərin ən mühüm məqamlarından biri Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanın Azərbaycan dövlətçilik tarixindəki xüsusi roluna, xüsusilə də Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində Naxçıvanın tutduğu mühüm yerə toxunması oldu.
Naxçıvan sadəcə Azərbaycanın coğrafi baxımdan ayrılmış bir parçası deyil. Naxçıvan müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin mühüm siyasi dayaqlarından biridir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin Naxçıvan mərhələsi Azərbaycanın müstəqillik tarixində xüsusi yer tutur. Məhz Naxçıvanda qəbul edilmiş mühüm siyasi qərarlar, milli dövlətçilik ideyasının qorunması və gələcək Azərbaycanın siyasi kursunun formalaşdırılması sonrakı proseslər üçün mühüm zəmin yaratdı.
Bu baxımdan bugünkü hadisələrə yalnız ayrı-ayrı tarixlər və siyasi qərarlar kimi yanaşmaq düzgün olmaz. Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi böyük siyasi və diplomatik nəticələrin arxasında uzunmüddətli və ardıcıl dövlətçilik strategiyası dayanır. Bu strategiyanın əsasını Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi xətt təşkil edir və Prezident İlham Əliyev bu xətti yeni tarixi reallıqlara uyğun şəkildə uğurla davam etdirir.
2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesində əldə olunan mühüm razılaşmalar Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından yeni mərhələnin əsasını qoydu. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra regionda dayanıqlı sülhün və əməkdaşlığın formalaşdırılması istiqamətində fəal siyasət həyata keçirdi. Vaşinqtonda baş verən hadisələr də bu uzunmüddətli siyasətin mühüm diplomatik nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Sülhün birinci ildönümündən sonra Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri isə mənə görə, yalnız sosial-iqtisadi və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşan səfər deyil. Burada həm də mühüm siyasi və mənəvi simvolizm var.
Sülhə aparan dövlətçilik strategiyasının təməlində dayanan siyasi irsin formalaşdığı Naxçıvana sülhün birinci ildönümündən sonra Prezident səviyyəsində səfərin reallaşması xüsusi məna daşıyır. Bu, bir tərəfdən Azərbaycanın qarşısında açılan yeni sülh və inkişaf imkanlarının Naxçıvana da sirayət etdiyini göstərir, digər tərəfdən isə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsinə dərin ehtiramın ifadəsidir.
Başqa sözlə, Naxçıvana bu səfərdə keçmişlə gələcək bir-biri ilə əlaqələnir. Bir tərəfdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin Naxçıvandan başlayan dövlətçilik mübarizəsi, digər tərəfdə Prezident İlham Əliyevin həmin siyasi xətti yeni geosiyasi reallıqlar şəraitində davam etdirməsi dayanır.
Bu baxımdan Naxçıvanın gələcəyi Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasından ayrı təsəvvür edilə bilməz. Prezidentin səfəri zamanı həyata keçirilən və təqdim olunan layihələr də bunu aydın şəkildə göstərir.
Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması muxtar respublikanın iqtisadi potensialının daha səmərəli şəkildə reallaşdırılması baxımından mühüm addımdır. Sənayenin inkişafı, yeni investisiyaların cəlb olunması, yerli istehsalın genişləndirilməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması Naxçıvanın iqtisadi dayanıqlığının möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcək.
Enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması Naxçıvanın zəngin bərpaolunan enerji potensialından istifadənin genişləndirilməsi ilə yanaşı, Azərbaycanın yaşıl enerji siyasətinin bu bölgədə də ardıcıl şəkildə həyata keçirildiyini göstərir.
Naxçıvanın gələcək inkişafında nəqliyyat və kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi isə ayrıca strateji əhəmiyyət daşıyır. Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı proseslərin irəliləməsi Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə daha sıx nəqliyyat bağlantısının yaranması, eyni zamanda Türk dünyası ilə əlaqələrin genişlənməsi baxımından yeni imkanlar açır.
Uzun illər Azərbaycanın əsas hissəsindən coğrafi baxımdan ayrı vəziyyətdə olan Naxçıvanın gələcəkdə mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün yeni tarixi şərait formalaşır. Bu isə Naxçıvanın iqtisadi potensialının daha geniş regional imkanlarla birləşdirilməsinə şərait yaradacaq.
Prezidentin səfəri çərçivəsində Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək Baş Planının təqdim olunması da gələcəyə hesablanmış uzunmüddətli inkişaf strategiyasının göstəricisidir. Şəhərin müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında inkişaf etdirilməsi, infrastrukturun yenilənməsi və əhalinin rahat yaşayış şəraitinin təmin edilməsi qarşıdakı dövrün əsas prioritetlərindən olacaq.
Eyni zamanda, Naxçıvanın zəngin tarixi-mədəni irsinin qorunmasına göstərilən diqqət xüsusi qeyd olunmalıdır. Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa işləri, Əcəmi Naxçıvaninin irsinin yaşadılması və digər mədəni layihələr Naxçıvanın yalnız iqtisadi deyil, həm də Azərbaycanın milli-mədəni yaddaşında mühüm yer tutan tarixi məkan kimi inkişaf etdirildiyini göstərir.
Səfər zamanı sosial layihələrə də xüsusi diqqət yetirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini əks etdirir. Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılması, sosial evlər kompleksinin yaradılması və digər layihələr insanların sosial rifahının yüksəldilməsinə yönəlmiş siyasətin davamıdır.
Digər mühüm məqam Naxçıvanın təhlükəsizliyi və müdafiə potensialı ilə bağlıdır. Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun yeni komando hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim edilməsi göstərir ki, Naxçıvanın təhlükəsizliyi Azərbaycanın milli təhlükəsizlik strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Bu gün Azərbaycan yeni tarixi mərhələyə daxil olur. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin təmin edilməsindən sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri əldə olunmuş siyasi imkanları davamlı sülhə, iqtisadi əməkdaşlığa və regional inkişafa çevirməkdir. Naxçıvan da bu yeni mərhələnin mühüm mərkəzlərindən biri olacaq.
Məhz buna görə Prezident İlham Əliyevin 11 avqust tarixində Naxçıvana səfərinin siyasi əhəmiyyətini yalnız həmin gün həyata keçirilən tədbirlərlə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Bu səfər Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin müxtəlif mərhələlərini bir-birinə bağlayan mühüm mesajdır.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin Naxçıvandan başlayan siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Bu siyasi xətt Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilərək Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasına, ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin güclənməsinə və nəhayət, regionda davamlı sülh üçün yeni imkanların yaranmasına gətirib çıxardı.
Bu mənada sülhün birinci ildönümündən sonra Naxçıvana səfər həm gələcəyə baxış, həm də keçmişə ehtiramdır. Bu, Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinə verilən yüksək dəyərin ifadəsidir. Eyni zamanda, onun müəyyən etdiyi siyasi strategiyanın yeni tarixi şəraitdə uğurla davam etdirildiyinin göstəricisidir.
Naxçıvanın gələcəyinə baxarkən biz yalnız yeni yolları, sənaye müəssisələrini, enerji obyektlərini və sosial layihələri görmürük. Biz burada Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin mühüm bir səhifəsinin yeni mərhələdə davamını görürük.
Naxçıvandan başlayan dövlətçilik yolu bu gün sülh, inkişaf, regional əməkdaşlıq və yeni iqtisadi imkanlarla davam edir. Bu yolun ən böyük xüsusiyyəti isə ondan ibarətdir ki, keçmişin siyasi irsi gələcəyin strateji hədəfləri ilə birləşir.
İnanıram ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Naxçıvan qarşıdakı illərdə Azərbaycanın yeni regional reallıqlarının formalaşmasında daha mühüm rol oynayacaq, ölkəmizin iqtisadi və nəqliyyat imkanlarının genişlənməsinə, Türk dünyası ilə əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə və regionda davamlı sülhün təmin olunmasına öz töhfəsini verəcək.
Bu baxımdan 11 avqust 2026-cı il Naxçıvan səfərini bir cümlə ilə belə ifadə etmək mümkündür: Naxçıvandan başlayan dövlətçilik yolu bu gün sülh və inkişaf yolu kimi davam edir.