Sara Xanlarova 

Əməkdar müəllim

Prezident İlham Əliyevin Ərdoğanı Şuşada qarşılaması, iki dövlət başçısının təkbətək görüş keçirməsi və mətbuata bəyanatlarla çıxış etməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gündəlik diplomatik təmaslardan daha geniş məzmun daşıdığını göstərir.

İlham Əliyevin qardaş Türkiyə Prezidentinə ünvanladığı səmimi münasibət, Ərdoğanın isə Azərbaycanın Zəfər Günündə Şuşada olmaqdan duyduğu məmnunluq iki ölkə arasındakı siyasi yaxınlığın mühüm göstəricisidir. Bu, həm də tarixi yaddaşın canlı saxlanılması, ortaq qələbənin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Şuşada keçirilən görüşün rəmzi mənası xüsusilə diqqət çəkir. Vaxtilə işğalın, dağıntıların və məcburi köçkünlüyün simvoluna çevrilmiş Qarabağ bu gün quruculuğun, inkişafın və yeni iqtisadi imkanların məkanına çevrilir. Azərbaycan öz suverenliyini bərpa etməklə yanaşı, azad edilmiş ərazilərdə yeni həyat qurur. Türkiyənin bu prosesdə Azərbaycanın yanında olması isə qardaşlığın praktik ifadəsidir.

Qardaşlıq münasibətləri – siyasi bəyanatdan strateji reallığa

Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin təməlində ortaq tarix, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər dayanır. Lakin bu münasibətlərin müasir mərhələdə əsas fərqi onların strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsidir.

Şuşa Bəyannaməsi ilə möhkəmləndirilən müttəfiqlik iki ölkənin təhlükəsizlik, müdafiə, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat və beynəlxalq siyasət sahələrində əməkdaşlığının hüquqi-siyasi əsaslarını daha da gücləndirib.

Bu gün regionda baş verən proseslər göstərir ki, Azərbaycan və Türkiyənin birliyi yalnız iki dövlətin maraqlarına xidmət etmir. Bu birlik, eyni zamanda, Cənubi Qafqazda sabitliyin, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın mühüm amilidir.

Şuşada keçirilən görüşün ictimai-siyasi əhəmiyyəti də məhz burada ortaya çıxır. İki ölkənin liderləri öz münasibətlərini nümayiş etdirməklə regionda əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimadın mümkün olduğunu göstərirlər.

Siyasi münasibətlərdə yaranan suallara Şuşadan verilən cavab

Son dövrlərdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ətrafında müxtəlif müzakirələr, fərqli şərhlər və fikir ayrılıqları barədə iddialar səsləndirilirdi. Ayrı-ayrı məsələlərin sosial şəbəkələrdə və siyasi dairələrdə geniş müzakirəyə çıxarılması bəzən iki ölkənin münasibətlərinin mahiyyətindən uzaq nəticələrə gətirib çıxarırdı.

Şuşada keçirilən görüş isə bu cür müzakirələr fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İki dövlət başçısının bir araya gəlməsi, təkbətək görüş keçirməsi və mətbuata birgə bəyanatlarla çıxış etməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin möhkəm siyasi əsaslara söykəndiyini nümayiş etdirir. Ərdoğanın Azərbaycanla Türkiyə arasındakı münasibətləri ortaq tarix, mədəniyyət və “bir millət, iki dövlət” prinsipi əsasında xarakterizə etməsi bu birliyin dəyişməz mahiyyətini bir daha önə çıxarır.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, dövlətlər arasında ayrı-ayrı məsələlər üzrə fikir mübadiləsi və diplomatik müzakirələr münasibətlərin strateji mahiyyətini müəyyənləşdirən yeganə amil deyil. Əsas məsələ ortaq maraqların, qarşılıqlı etimadın və siyasi iradənin qorunmasıdır.

Şuşadan verilən mesaj da məhz bu istiqamətdədir: Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri ayrı-ayrı hadisələrin təsiri ilə deyil, uzunmüddətli strateji məqsədlər əsasında inkişaf edir.

Qarabağın dirçəlişi və yeni iqtisadi perspektivlər

Azərbaycanın Qarabağda həyata keçirdiyi bərpa və quruculuq işləri artıq regionun gələcək iqtisadi mənzərəsini formalaşdırır. Yeni yollar, hava limanları, yaşayış məntəqələri, sənaye müəssisələri, aqrar layihələr və sosial infrastruktur ölkənin azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı inkişaf modelini qurmaq niyyətinin göstəricisidir.

Ərdoğanın Qarabağda aparılan bərpa işlərinə münasibəti və Türkiyənin öz təcrübəsini bölüşmək niyyətini ifadə etməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın Qarabağda qurduğu yeni iqtisadi sistem gələcəkdə yalnız ölkə daxilində deyil, daha geniş regional miqyasda da iqtisadi əlaqələrin inkişafına töhfə verə bilər. Bu ərazilərin nəqliyyat, logistika, kənd təsərrüfatı, sənaye və turizm imkanlarının reallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi baxımından mühüm perspektivlər açır.

Türkiyə ilə əməkdaşlıq isə bu prosesin sürətlənməsinə, yeni investisiyaların cəlb olunmasına və regional iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə əlavə imkanlar yaradır.

Beləliklə, Şuşada keçirilən görüş yalnız siyasi münasibətlərin müzakirəsi deyil, həm də Qarabağın gələcəyinə dair ortaq baxışın ifadəsidir.

Regional sülh və təhlükəsizlik: Azərbaycanın mövqeyi

Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı Zəfər Cənubi Qafqazda yeni siyasi reallıqlar yaradıb. Bu reallıqların davamlı olması isə regionda sülhün, qarşılıqlı hörmətin və suverenliyə əsaslanan münasibətlərin formalaşmasından asılıdır.

Azərbaycanın əsas məqsədi öz suverenliyini qorumaq, azad edilmiş ərazilərdə quruculuğu davam etdirmək və regionda uzunmüddətli sabitliyə nail olmaqdır.

Türkiyənin Azərbaycanın bu mövqeyinə verdiyi dəstək regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığı hər hansı dövlətə qarşı yönəlmiş münasibət kimi deyil, iki suveren ölkənin qarşılıqlı maraqlarına və regional sabitliyə əsaslanan strateji tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirilməlidir.

Şuşa görüşünün dünyaya verdiyi mesajlardan biri də budur: regionda yeni münasibətlər sistemi formalaşır və bu sistemin əsasını suverenlik, qarşılıqlı hörmət, əməkdaşlıq və sülh təşkil etməlidir.

Şuşadan dünyaya: qardaşlıq və dövlətçilik iradəsi

Prezident İlham Əliyevlə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Şuşada görüşü Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının ortaq tarixində mühüm siyasi hadisə kimi yadda qalacaq.

Bu görüşün əhəmiyyəti yalnız iki liderin bir araya gəlməsi ilə məhdudlaşmır. O, Azərbaycanın qazandığı Zəfərin, Qarabağda həyata keçirilən quruculuğun, Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyin və regionda yeni siyasi reallıqların bir nöqtədə qovuşmasını ifadə edir.

Şuşa bu gün öz azadlığını, milli ruhunu və tarixi əzəmətini qoruyaraq gələcəyə doğru addımlayır. Burada keçirilən görüş isə bir daha göstərir ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri keçmişin ortaq yaddaşından güc alaraq gələcəyin siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik çağırışlarına cavab vermək potensialına malikdir.

Bu gün Şuşadan səslənən fikir yalnız qardaşlıq haqqında deyil. Bu, həm də dövlətçilik iradəsi, regional məsuliyyət, iqtisadi inkişaf və sülhə əsaslanan gələcək haqqında mesajdır.

Azərbaycan və Türkiyə birliyi isə bu gələcəyin ən mühüm siyasi dayaqlarından biri olaraq qalır.