Azərbaycan ərazisindən tranzit keçməklə İrana məxsus yükü Almaniyaya daşıyan nəqliyyat vasitəsində xüsusilə külli miqdarda metamfetamin aşkarlanıb.
Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, Naxçıvan Baş Gömrük İdarəsinin əməkdaşlarının keçirdiyi kompleks əməliyyat-axtarış və gömrük nəzarəti tədbirləri nəticəsində psixotrop maddənin ölkə ərazisindən tranzit yolu ilə keçirilməsinin qarşısı alınıb.
Hadisə “Şahtaxtı” gömrük postunda qeydə alınıb. İran İslam Respublikasından Azərbaycan üzərindən Almaniyaya “meyvə şirəsi və enerji içkisi” yükü aparan nəqliyyat vasitəsi gömrük yoxlamasına cəlb edilib.
Stasionar rentgen qurğusunda aparılan yoxlama zamanı yükün daxilində şübhəli təsvirlər müəyyən olunub. Gömrük əməkdaşlarının diqqətini çəkən digər məqam isə bəzi qutuların fərqli görünməsi üçün onların xarici səthinin yandırılaraq xüsusi şəkildə işarələnməsi olub.
Yoxlama kinoloji xidmət itinin iştirakı ilə davam etdirilib. Nəticədə 11 qutuda yerləşdirilmiş 84 şəffaf plastik butulkada qırmızı rəngli, kəskin iyli maye aşkarlanıb.
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzində aparılan ekspertiza şübhələri təsdiqləyib. Məlum olub ki, butulkalardakı maye xüsusi üsulla gizlədilmiş metamfetamindir. Maddənin xalis təmiz çəkisi 29 kiloqram 485,111 qram təşkil edib.
Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin sədri Arzu Nağıyev Musavat.com-a deyib ki, Naxçıvanda aşkarlanan metamfetamin Azərbaycan ərazisinin beynəlxalq narkotik tranzit marşrutuna çevrilməsi riskinin nə qədər ciddi olduğunu göstərən təhlükəli siqnaldır.
Arzu Nağıyev məsələnin iqtisadi tərəfinin də diqqətçəkən olduğunu bildirib.
"Avropa narkotik bazarında metamfetaminin qiymətini nəzərə alsaq, gömrük əməkdaşlarının qarşısını aldığı bu yükün potensial küçə satış dövriyyəsi milyonlarla avro ilə ölçülə bilər.
Avropa İttifaqının Narkotiklər Agentliyinin (EUDA) 2025-ci il hesabatında metamfetaminin Avropa bazarında qram üzrə pərakəndə satış qiymətinin median göstəricisi təxminən 65 avro səviyyəsindədir. Agentliyin məlumatlarında ölkələr və məhsulun forması üzrə ciddi qiymət fərqlərinin olduğu da görünür.
Bu göstəricini Naxçıvanda müsadirə edilən 29 485,111 qramlıq yükə tətbiq etdikdə təxminən 1 milyon 916 min avro alınır.
Bu, faktiki satış qiyməti və ya qaçaqmalçıların əldə edəcəyi dəqiq gəlir deyil. Bu, Avropa bazarındakı pərakəndə qiymət göstəricisi əsasında hesablanan şərti dövriyyə qiymətləndirməsidir. Topdansatış qiyməti, maddənin kimyəvi təmizliyi və konkret satış bazarı fərqli nəticə verə bilər" deyə, Arzu Nağıyev bildirib.
Avropa niyə narahat olmalıdır?
EUDA-nın 2026-cı il Avropa Narkotik Hesabatına görə, 2024-cü ildə Avropa İttifaqı ölkələrində 14 100 metamfetamin müsadirəsi qeydə alınıb və ümumilikdə 6,1 ton maddə aşkarlanıb. Türkiyədə isə həmin il 25,9 ton metamfetamin müsadirə edilib.
Bu rəqəmlər sintetik narkotiklərin artıq ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütöv regionun təhlükəsizlik məsələsinə çevrildiyini göstərir.
Daha bir mühüm məqam: EUDA Avropada metamfetamin istehsalının əsasən Niderlandda, eyni zamanda Almaniya və Polşada davam etdiyini bildirir. Agentlik narkotiklərin beynəlxalq daşınmasında tranzit marşrutların roluna da diqqət çəkir.
İran–Azərbaycan–Almaniya xətti təsadüfi seçilibmi?
Naxçıvanda aşkarlanan yükün marşrutu xüsusi araşdırılmalıdır. Yük İran ərazisindən çıxıb, Azərbaycan üzərindən tranzit keçməklə Almaniyaya aparılırmış. Narkotik yükünün son ünvanı həqiqətən Almaniya olubmu?
Yükün göndəricisi və qəbul edəni kimlərdir?
84 butulkada gizlədilən maddənin daşınmasını hansı təşkilatçılar təmin edib?
Yükün marşrutunda Azərbaycan yalnız tranzit ərazi kimi istifadə olunub, yoxsa burada da əlaqələndirici şəxslər olub?
Almaniyada bu yükü qəbul etməli olan şirkət və ya şəxslər müəyyənləşdirilibmi?
Əlbəttə, bu sualların cavabı istintaqın nəticələri ilə müəyyənləşdirilməlidir. Hazırkı məlumatlar konkret beynəlxalq narkotik şəbəkəsinin mövcudluğunu və ya hər hansı şəxsin təqsirini təsdiqləmir.
Əməliyyatın ən diqqətçəkən tərəfi narkotikin gizlədilmə üsuludur. İçki yükü adı altında daşınan məhsulun bəzi qutularının yandırılaraq xüsusi işarələnməsi, rentgen yoxlamasında şübhəli təsvirlərin ortaya çıxması və kinoloji xidmətin müdaxiləsi qaçaqmalçılığın əvvəlcədən düşünülmüş üsulla həyata keçirildiyini göstərən detallardır.
Bu fakt Azərbaycan gömrük sisteminin risklərin müəyyənləşdirilməsi və qarşısının alınması baxımından əhəmiyyətini də ortaya qoyur.
Lakin bir əməliyyatın uğurla başa çatması problemin tamamilə aradan qalxdığı anlamına gəlmir. Əsas məsələ bu yükün arxasında dayanan təşkilatçıların, maliyyə mənbələrinin, beynəlxalq əlaqələrin və mümkün digər tranzit kanallarının müəyyən edilməsidir.
Narkotik qaçaqmalçılığı artıq sadəcə sərhəddən qanunsuz mal keçirmək deyil. Bu, böyük maliyyə resurslarına, beynəlxalq əlaqələrə və mürəkkəb logistika imkanlarına malik kriminal şəbəkələrin fəaliyyət sahəsidir.
Naxçıvanda 84 butulka içərisində aşkarlanan 29,5 kiloqram metamfetamin isə bir daha göstərir ki, Azərbaycan sərhədində dayandırılan hər belə yükün arxasında təkcə kimyəvi maddə deyil, bütöv bir kriminal biznes mexanizmi dayana bilər.
E.Məmmədəliyev
