Natiq Allahverdiyev
YAP Qax rayon təşkilatının sədri
Hər bir müstəqil dövlətin siyasi və hüquqi sisteminin əsasını onun Konstitusiyası təşkil edir. Konstitusiya sözünün latın dilində hərfi mənası "müəyyən edilmiş nizam" deməkdir. Konstitusiya dövlətin idarəçilik modelini, hakimiyyət orqanlarının səlahiyyətlərini, insan və vətəndaş hüquqlarının təminatlarını, cəmiyyətlə dövlət arasındakı münasibətlərin fundamental prinsiplərini müəyyənləşdirən ali hüquqi sənəddir. Konstitusiya ali qanun olmaqla, dövlətin sütunudur.
Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul edilmiş Konstitusiyası müstəqil dövlətimizin hüquqi sisteminin formalaşmasında tarixi mərhələ oldu. Azərbaycan Konstitusiyasının əhəmiyyətini yalnız onun qəbul edildiyi 1995-ci ilin siyasi-hüquqi reallıqları ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmazdı. Bu sənəd xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrinin, 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi irsinin, sovet dövründə formalaşmış hüquqi təcrübənin və 1991-ci ildə bərpa edilmiş dövlət müstəqilliyinin məntiqi davamı oldu. Ona görə də ölkəmizin konstitusion inkişaf tarixini ardıcıl mərhələlər üzrə təhlil etmək həm dövlətçilik ənənələrimizin mahiyyətini, həm də müasir Azərbaycan Konstitusiyasının fərqləndirici xüsusiyyətlərini anlamaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İlk müstəqil Konstitusiyanın milli dövlətçilik tariximizdəki müstəsna əhəmiyyəti nəzərə alınaraq, Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1995-ci il dekabrın 15-də imzaladığı Fərmanla noyabrın 12-si Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü elan edildi. Əsas Qanunun qəbulundan sonra onun müddəalarının həyata keçirilməsi və konstitusiya nəzarətinin təmin olunması istiqamətində də mühüm addımlar atıldı. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyətə başlaması ölkədə hüquqi dövlət quruculuğunun inkişafında əhəmiyyətli mərhələ oldu.
Zaman keçdikcə ölkənin ictimai-siyasi və iqtisadi həyatında baş verən dəyişikliklər, demokratik inkişafın yeni tələbləri və beynəlxalq təcrübə Konstitusiyanın müəyyən müddəalarının təkmilləşdirilməsini zəruri etdi. Bu məqsədlə Əsas Qanuna bir neçə dəfə əlavə və dəyişikliklər olundu.
2002-ci il avqustun 24-də keçirilmiş referendum nəticəsində Konstitusiyanın 24 maddəsinə 29 dəyişiklik və əlavə qəbul olundu. 2009-cu il martın 18-də keçirilən ümumxalq səsverməsi ilə isə 25 maddəyə 30-dan artıq əlavə və dəyişiklik edildi. Bu dəyişikliklər əsasən, dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsi, vətəndaşların sosial təminatının yaxşılaşdırılması və sosial dövlət prinsiplərinin daha geniş şəkildə reallaşdırılması məqsədi daşıyırdı.
2016-cı il sentyabrın 26-da keçirilmiş referendumla Konstitusiyaya növbəti əlavə və dəyişikliklər edildi. Əsas Qanunun 29 maddəsini əhatə edən 41 əlavə və dəyişiklik dövlət idarəçiliyinin daha da təkmilləşdirilməsinə, hakimiyyət orqanlarının fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılmasına, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsinə, eləcə də dövlət və bələdiyyələrin bu sahədə məsuliyyətinin artırılmasına xidmət edirdi. Həmin dəyişikliklər çərçivəsində idarəetmə sistemində yeni təsisat – Birinci vitse-prezidentlik institutu yaradıldı.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası isə Konstitusiyamızın tarixi missiyasına yeni məzmun qazandırmışdır. Artıq ölkəmiz qarşısında yalnız müstəqilliyin qorunması deyil, həm də suveren dövlətin bütün ərazilərində hüquqi, siyasi, iqtisadi və sosial inkişafın davamlı təmin edilməsi vəzifəsi dayanır.
Bu mənada Konstitusiyamız keçmişimizin dövlətçilik dərslərini, bu günümüzün tarixi nailiyyətlərini və gələcəyimizin inkişaf hədəflərini birləşdirən fundamental sənəddir. Onun prinsiplərinə sədaqət müstəqilliyimizin qorunmasının, suverenliyimizin möhkəmləndirilməsinin və güclü Azərbaycan dövlətinin gələcək inkişafının başlıca şərtlərindən biridir.
Konstitusiyamız müstəqilliyimizin hüquqi təminatı, suverenliyimizin sarsılmaz dayağı, milli dövlətçiliyimizin və gələcək inkişafımızın etibarlı təməlidir. Onun müəyyən etdiyi prinsiplərə sədaqət isə hər birimizin dövlətçilik qarşısında məsuliyyətinin və Vətənə bağlılığının ifadəsidir.