Arzu Nağıyev

Milli Məclisin Müdafiə, Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Komitəsinin sədri, millət vəkili

Dövlətlərin tarixində elə mühüm məqamlar var ki, onlar yalnız müəyyən bir dövrün siyasi mənzərəsini dəyişmir, həm də gələcək nəsillərin taleyinə təsir göstərən yeni tarixi istiqamət müəyyənləşdirir. Azərbaycanın müstəqillik tarixində 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul edilmiş Konstitusiya məhz belə bir tarixi hadisənin nəticəsi və dövlətçilik düşüncəmizin ən mühüm nailiyyətlərindən biridir.

Konstitusiya hər şeydən əvvəl xalqın öz dövlətinin gələcəyinə dair verdiyi siyasi və hüquqi qərardır. Bu qərarın mahiyyətində müstəqilliyin qorunması, milli suverenliyin möhkəmləndirilməsi, insan hüquqlarının təmin edilməsi və dövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivələrinin müəyyənləşdirilməsi dayanır. Azərbaycan xalqı ümumxalq səsverməsi ilə qəbul etdiyi Konstitusiya vasitəsilə müstəqil dövlətin hansı dəyərlər üzərində inkişaf etməli olduğunu təsdiqlədi.

Lakin bu sənədin əhəmiyyətini yalnız hüquqi normaların məcmusu kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Konstitusiya həm də Azərbaycanın mürəkkəb tarixi sınaqlardan keçərək formalaşdırdığı dövlətçilik təcrübəsinin, milli özünüdərkin və gələcəyə yönəlmiş siyasi iradəsinin ifadəsidir.

Dövlətin gücü qanunun gücündən başlayır

Tarixi təcrübə sübut edir ki, uzunömürlü və dayanıqlı dövlət quruculuğu təsadüfi qərarlar üzərində deyil, möhkəm hüquqi əsaslar üzərində formalaşır. Qanunun aliliyi təmin edilməyən cəmiyyətdə nə sosial ədalətin, nə ictimai etimadın, nə də davamlı inkişafın tam təminatından danışmaq mümkündür.

Azərbaycan Konstitusiyası dövlət hakimiyyətinin təşkili, hakimiyyət qollarının fəaliyyət prinsipləri, vətəndaşların hüquq və azadlıqları, eləcə də cəmiyyətin siyasi və sosial həyatının əsas istiqamətləri üçün hüquqi çərçivə müəyyən edir.

Bu baxımdan Konstitusiyaya münasibət yalnız dövlət qurumlarının və hüquqşünasların məsələsi deyil. Onun mahiyyətini anlamaq, hüquqi dəyərləri gündəlik həyatda qorumaq hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir.

Suverenliyin hüquqi və siyasi məzmunu

Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi tarixi yol Konstitusiyanın dövlət müstəqilliyinin qorunmasında nə qədər mühüm əhəmiyyət daşıdığını aydın göstərir. Ölkəmiz müxtəlif siyasi, iqtisadi və geosiyasi sınaqlarla üzləşsə də, müstəqil dövlətçilik kursunu qoruyub saxlaya bilib.

Ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpası isə müasir Azərbaycan tarixinin mühüm mərhələsidir. Bu tarixi reallıq Konstitusiyanın ölkənin bütün ərazisində ali hüquqi qüvvəsinin təmin olunması baxımından yeni imkanlar yaradıb.

Bu gün Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa və quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması dövlət suverenliyinin konkret nəticələrini nümayiş etdirir. Burada söhbət yalnız torpaqların yenidən qurulmasından getmir. Söhbət insanların öz hüquqlarından, təhlükəsiz yaşayışından, təhsilindən, əmək fəaliyyətindən və sosial təminatından tam şəkildə istifadə edə biləcəyi həyat mühitinin yaradılmasından gedir.

Konstitusiya və ictimai etimad

Hər bir dövlətin gələcək inkişafı ilə bağlı ən mühüm məsələlərdən biri cəmiyyətlə dövlət arasında etimad münasibətlərinin qorunmasıdır. Bu etimadın əsas təminatlarından biri qanun qarşısında bərabərlik və hüquqi ədalətdir.

Vətəndaş qanunun hamı üçün eyni dərəcədə işlədiyinə əmin olduqda dövlət institutlarına inam güclənir. İnsan öz hüquqlarının qorunduğunu gördükdə cəmiyyətin inkişafına daha fəal töhfə verməyə çalışır. Beləliklə, hüquqi dövlətçilik yalnız idarəetmə mexanizmi deyil, həm də ictimai həmrəyliyin mühüm dayağına çevrilir.

Məhz buna görə Konstitusiyanın prinsipləri dövlət idarəçiliyində, məhkəmə sistemində, təhsil və sosial siyasətdə, iqtisadi münasibətlərdə öz real ifadəsini tapmalıdır.

Gələcəyin dövlətçiliyi hüquqi düşüncədən keçir

Müasir dünyada dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii sərvətlər, maliyyə imkanları və texnoloji nailiyyətlərlə müəyyən edilmir. Hüquqi institutların gücü, vətəndaşların hüquqi mədəniyyəti və qanunun aliliyinə münasibət də ölkənin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas göstəricilərdəndir.

Bu baxımdan Azərbaycanın qarşısında duran mühüm vəzifələrdən biri hüquqi düşüncə mədəniyyətinin daha da inkişaf etdirilməsidir. Xüsusilə gənc nəslin Konstitusiyanın mahiyyətini bilməsi, öz hüquq və vəzifələrini anlaması, ictimai proseslərdə məsuliyyətli mövqe tutması gələcəyin güclü dövlətinin formalaşmasına xidmət edir.

12 noyabr – Konstitusiya Günü məhz bu mənada yalnız tarixi hadisənin ildönümü deyil, həm də dövlətçilik dəyərlərimizə yenidən nəzər salmaq, hüquqi məsuliyyətimizi dərk etmək və gələcək qarşısında öhdəliklərimizi müəyyənləşdirmək üçün əhəmiyyətli fürsətdir.

Azərbaycanın müstəqilliyi, suverenliyi və gələcək inkişafı milli iradə ilə hüquqi dövlətçilik prinsiplərinin vəhdətindən güc alır. Konstitusiyaya hörmət isə bu vəhdətin qorunmasının ən mühüm şərtlərindən biridir.

Çünki dövlətin gələcəyini yalnız bugünkü nailiyyətlər deyil, həmin nailiyyətləri qoruyacaq hüquqi təməl müəyyən edir. Azərbaycan Konstitusiyası da məhz bu təməlin – müstəqil dövlətimizin hüquqi dayağının və milli gələcəyimizin təminatının ifadəsidir.