Musa Süleymanov
Əməkdar mühəndis,
İş adamı
12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günü
Hər bir dövlətin tarixində elə sənədlər var ki, onların əhəmiyyəti qəbul edildiyi tarixlə məhdudlaşmır. Bu sənədlər zaman keçdikcə milli dövlətçilik düşüncəsinin, ictimai münasibətlərin və gələcək inkişaf strategiyasının əsas dayaqlarından birinə çevrilir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da məhz belə tarixi və siyasi əhəmiyyət daşıyan fundamental sənəddir. O, yalnız dövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivəsini müəyyənləşdirən qanunlar toplusu deyil, həm də müstəqil Azərbaycan dövlətinin siyasi iradəsini, milli kimliyini və gələcəyə baxışını ifadə edən ali hüquqi sənəddir.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ölkəmizin müstəqillik tarixində yeni bir mərhələnin başlanğıcını qoydu. Bu sənəd müstəqilliyini yenidən bərpa etmiş dövlətin hüquqi əsaslarını möhkəmləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu istiqamətində strateji seçimini təsdiqlədi.
Lakin Konstitusiyanın mahiyyətini yalnız onun maddələrində, hüquqi müddəalarında axtarmaq düzgün olmazdı. Onun ən böyük mənası xalqın öz dövlətinin taleyinə sahib çıxmaq iradəsinin hüquqi ifadəsinə çevrilməsidir.
Konstitusiya dövlətlə vətəndaş arasında etimad müqaviləsidir
Dövlətin gücü yalnız iqtisadi göstəriciləri, hərbi potensialı və beynəlxalq nüfuzu ilə ölçülmür. Güclü dövlət, ilk növbədə, hüququn aliliyinə, vətəndaşın hüquq və azadlıqlarına, cəmiyyətin ədalətə olan inamına söykənir. Konstitusiya bu münasibətlərin əsasını müəyyən edir.
İnsan hüquq və azadlıqlarının qorunması, mülkiyyət hüququnun təmin edilməsi, qanun qarşısında bərabərlik, siyasi iştirak imkanları və dövlət hakimiyyətinin bölünməsi kimi prinsiplər müasir dövlətçiliyin ayrılmaz elementləridir. Bu prinsiplərin real həyatda təmin olunması isə Konstitusiyanın yalnız kağız üzərində deyil, gündəlik ictimai münasibətlərdə yaşamasını tələb edir.
Konstitusiyanın aliliyi o zaman həqiqi məzmun qazanır ki, hər bir vətəndaş öz hüquqlarını bilsin, dövlət orqanları qanun qarşısında məsuliyyət daşısın, cəmiyyətdə hüquqi düşüncə və ədalət anlayışı möhkəmlənsin.
Milli dövlətçilik iradəsinin hüquqi təməli
Azərbaycan Konstitusiyasının siyasi və tarixi əhəmiyyətindən danışarkən müstəqil dövlət quruculuğunun mürəkkəb mərhələsini nəzərdən qaçırmaq olmaz. Ötən əsrin 90-cı illərində ölkəmiz ağır siyasi, iqtisadi və hərbi sınaqlarla üz-üzə idi. Belə bir şəraitdə dövlət müstəqilliyinin qorunması, idarəçilik sisteminin sabitləşdirilməsi və hüquqi dövlət quruculuğunun əsaslarının yaradılması həyati əhəmiyyət daşıyırdı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanaraq qəbul edilən 1995-ci il Konstitusiyası məhz bu tarixi zərurətdən irəli gəlirdi. Sənəd Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi, hakimiyyət institutlarının fəaliyyətini hüquqi əsaslara bağladı və dövlətçilik sisteminin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verdi.
Bu baxımdan Konstitusiya həm də milli siyasi tariximizin mühüm mərhələsini özündə əks etdirir. O, dövlət müstəqilliyinin qorunması ilə hüquqi dövlət quruculuğunun bir-birindən ayrılmaz anlayışlar olduğunu təsdiqləyir.
Qalib Azərbaycanın Konstitusion inkişafı
Bu gün Azərbaycan yeni tarixi reallıqlar şəraitində inkişaf edir. Ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin tam bərpası dövlətimizin qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirib. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq, bərpa, iqtisadi dirçəliş və Böyük Qayıdış prosesi ölkəmizin inkişaf gündəliyinin mühüm istiqamətlərindəndir.
Bu proseslərin hər biri hüquqi əsaslara, dövlət institutlarının səmərəli fəaliyyətinə və vətəndaşların qanuni mənafelərinin qorunmasına söykənməlidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin, xəstəxanaların, sənaye müəssisələrinin və infrastruktur obyektlərinin yaradılması yalnız fiziki quruculuq deyil, həm də vahid hüquqi və iqtisadi məkanın möhkəmləndirilməsidir.
Qalib dövlətin əsas vəzifəsi əldə edilmiş tarixi nailiyyətləri davamlı inkişafa çevirməkdir. Bunun üçün güclü iqtisadiyyatla yanaşı, möhkəm hüquqi sistem, məsuliyyətli idarəçilik və hüquqlarını bilən vətəndaş cəmiyyəti də vacibdir.
Konstitusiya gələcək nəsillərə ünvanlanan məsuliyyətdir
Konstitusiya Gününün əhəmiyyəti yalnız keçmişə nəzər salmaqla bitmir. Bu gün həm də gələcək nəsillərin hansı hüquqi və mənəvi dəyərlər üzərində formalaşacağı barədə düşünmək üçün fürsətdir.
Gənc nəslin Konstitusiyanı tanıması, hüquqlarını və vəzifələrini bilməsi, dövlətə və cəmiyyətə münasibətdə məsuliyyətli mövqe tutması milli inkişafın mühüm şərtlərindəndir. Çünki hüquqi dövlət yalnız qanunların mövcudluğu ilə deyil, həmin qanunlara hörmət edən vətəndaşların formalaşması ilə güclənir.
Vətənə bağlılıq yalnız emosional münasibət deyil. Bu bağlılıq qanunlara hörmət etməkdə, ictimai məsuliyyət daşımaqda, başqalarının hüquqlarına sayğı göstərməkdə, dövlətin inkişafına öz töhfəsini verməkdə də ifadə olunur.
Nəticə etibarilə, 12 noyabr Konstitusiya Günü Azərbaycan xalqının müstəqil dövlətçilik iradəsini, hüquqi dövlət quruculuğu seçimini və gələcəyə inamını təcəssüm etdirən əlamətdar tarixdir.
Konstitusiya dövlətin dünənini hüquqi yaddaşa, bu gününü məsuliyyətə, sabahını isə inkişaf perspektivinə bağlayan fundamental sənəddir. Onun gücü yalnız maddələrinin hüquqi qüvvəsində deyil, cəmiyyətin həyatında nə dərəcədə rəhbər tutulmasındadır.
Müstəqil, suveren və qalib Azərbaycanın gələcək inkişafı da məhz bu prinsiplərin qorunması, hüququn aliliyinin möhkəmləndirilməsi və vətəndaş-dövlət münasibətlərində qarşılıqlı məsuliyyətin artırılması ilə daha etibarlı olacaq.
Konstitusiyaya hörmət dövlətə hörmətdir. Hüquqa sədaqət isə müstəqilliyin və gələcəyin etibarlı təminatıdır.