Azərbaycan tarixən Şərq ilə Qərbin kəsişdiyi, müxtəlif mədəniyyətlərin və dinlərin qarşılaşdığı mühüm bir coğrafi məkan olub. Bu strateji mövqe ölkədə yalnız ticarət və iqtisadi münasibətlərin deyil, eyni zamanda mədəni və dini müxtəlifliyin də inkişafına şərait yaradıb. Nəticədə Azərbaycanda əsrlər boyu fərqli dinlərin nümayəndələri arasında qarşılıqlı hörmət və anlaşma mühiti formalaşıb və bu ənənə bu gün də davam edir.

Bunu Kəlbəcər Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri, YAP üzvü Aqil Məmmədov deyib.

O qeyd edib ki, əhalinin böyük əksəriyyəti İslam dininə mənsub olsa da, ölkədə xristianlıq, yəhudilik və digər dinlərin nümayəndələri də sərbəst şəkildə yaşayır və fəaliyyət göstərir:

“Azərbaycanda pravoslav və katolik kilsələri, alban-udi xristian icmaları, dağ yəhudilərinin sinaqoqları uzun illərdir ki, fəaliyyət göstərir. Bu dini məkanlar yalnız ibadət yerləri deyil, həm də müxtəlif icmaların mədəni irsinin qorunduğu mərkəzlərdir. Xüsusilə Quba rayonunda yerləşən Qırmızı Qəsəbə dünyada nadir yəhudi yaşayış məskənlərindən biri kimi tanınır və bu, Azərbaycanın dini tolerantlıq ənənəsinin canlı nümunəsidir.

Dövlət səviyyəsində də dini müxtəlifliyə xüsusi diqqət yetirilir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası hər kəsin vicdan azadlığını təmin edir və dini etiqad azadlığını qoruyur. Dövlət dini icmaların fəaliyyətinə şərait yaradır, onların ibadət yerlərinin bərpasına və qorunmasına dəstək verir. Müxtəlif dini abidələrin restavrasiyası, yeni məscidlərin, kilsələrin və sinaqoqların tikilməsi bu siyasətin bariz göstəricisidir.

Bununla yanaşı, Azərbaycanda multikulturalizm dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi qəbul edilib. Bu sahədə beynəlxalq tədbirlər, forumlar və konfranslar keçirilir, fərqli din və mədəniyyət nümayəndələri arasında dialoq təşviq olunur. Bu təşəbbüslər Azərbaycanın dünyada tolerantlıq və multikulturalizm mərkəzlərindən biri kimi tanınmasına səbəb olub”.

Aqil Məmmədov hesab edir ki, tolerantlıq yalnız hüquqi və siyasi çərçivədə deyil, həm də gündəlik həyat tərzində özünü göstərir:

“Azərbaycanda insanlar fərqli dinlərə mənsub qonşularla, dostlarla, iş yoldaşları ilə birgə yaşayır, bir-birinin dini bayramlarını hörmətlə qarşılayır. Məsələn, Novruz bayramı bütün ölkə üzrə geniş qeyd olunsa da, digər dini bayramlar da eyni hörmət və diqqətlə qarşılanır. Bu qarşılıqlı hörmət cəmiyyətdə sabitliyin və harmoniyanın qorunmasında mühüm rol oynayır.

Təhsil və ailə institutu da tolerantlıq dəyərlərinin formalaşmasında böyük rol oynayır. Məktəblərdə şagirdlərə multikulturalizm, müxtəlif dinlərə və mədəniyyətlərə hörmət kimi dəyərlər aşılanır. Ailələrdə isə uşaqlara erkən yaşlardan fərqliliyin normal və zənginlik olduğu öyrədilir. Bu da gələcək nəsillərin daha açıq fikirli, empati qurma bacarığı yüksək olan və fərqli baxışlara hörmət edən vətəndaşlar kimi yetişməsinə kömək edir.

Beynəlxalq səviyyədə də Azərbaycan tolerantlıq modeli ilə seçilir. Ölkə müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir və dinlərarası dialoqun təşviqində fəal iştirak edir. Bu model göstərir ki, fərqli dinlərin nümayəndələri arasında sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşamaq mümkündür.

Nəticə olaraq, Azərbaycanda bütün dinlərə tolerant münasibət dərin tarixi köklərə, güclü hüquqi baza və düşünülmüş dövlət siyasətinə əsaslanır. Bu, yalnız ölkə daxilində sabitliyi və birliyi möhkəmləndirmir, həm də Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırır. Azərbaycanın tolerantlıq təcrübəsi bu gün dünyada multikultural harmoniyanın mümkünlüyünü sübut edən uğurlu nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilə bilər”.