Eyvaz Qurbanov Milli Məclisin deputatı
Ölkə rəhbəri İlham Əliyevin Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər Naxçıvan Muxtar Respublikasının gələcək inkişaf strategiyasının geniş mənzərəsini ortaya qoyur. Bu strategiya Naxçıvanın Azərbaycanın regional nəqliyyat, enerji, sənaye və logistika sistemində daha mühüm mövqeyə çıxarılmasını nəzərdə tutur. Naxçıvan Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olmaqla yanaşı, ölkəmizin geosiyasi və geoiqtisadi baxımdan ən mühüm məkanlarından biridir. Muxtar respublikanın coğrafi mövqeyi, Türkiyə və İranla sərhədləri, tarixi-mədəni irsi bu bölgənin inkişafına xüsusi yanaşma tələb edir. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində də məhz bu amillər fonunda Naxçıvanın gələcəyinə dair mühüm mesajlar verildi.
Dövlət başçısı müsahibəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi tərəqqisində keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin başladığını elan etdi. Səfər çərçivəsində təməli qoyulan Naxçıvan Sənaye Parkının ərazi tutumuna görə Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ölkədə ikinci yerə sahib olacağını vurğulayan dövlət başçısı, bu addımın regionda işsizliyin tamamilə aradan qaldırılmasına xidmət edəcəyini bildirdi. Sənaye parkının daxilində inşa ediləcək 300 MVt gücündəki yeni istilik elektrik stansiyası muxtar respublikanın mövcud generasiya potensialını 1,5 dəfə artıracaqdır. Eyni zamanda, Naxçıvanın "Yaşıl Enerji Zonası" konsepsiyasının tərkib hissəsi olan "Şəms 1" və "Qərbi Üfüq" günəş elektrik stansiyaları regionun ekoloji cəhətdən təmiz resurslarla təminatında mühüm rol oynayacaq. Dövlət başçısı bu layihələrin yalnız daxili tələbatı ödəməyəcəyini, həm də gələcəkdə Türkiyə və İran bazarlarına genişhəcmli enerji ixracına imkan yaradacağını xüsusi diqqətə çatdırdı.
Müsahibədə toxunulan ən mühüm məqamlardan biri də "Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Planı" və sosial layihələr oldu. Prezident şəhərin ərazisinin genişlənməsi, əhalinin artım proqnozları və müasir urbanizasiya tələblərinə cavab verən sosial evlər kompleksinin, həmçinin yeni "Naxçıvan" mehmanxana kompleksinin təməlinin qoyulmasını müasir intibahın bariz nümunəsi adlandırdı.
Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin fəaliyyətə başlaması və şəhər daxili nəqliyyatın modernləşdirilməsi məqsədilə elektrik mühərrikli yeni avtobusların gətirilməsi muxtar respublikada sosial dövlət siyasətinin ən yüksək səviyyədə tətbiq olunduğunu təsdiqləyir.
Müsahibənin ən çox diqqət çəkən hissəsi Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı regiondakı son geosiyasi vəziyyətin təhlilidir. Prezident İlham Əliyev 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatının imzalanması zamanı dəhliz rejiminin sənəddə əks olunması üçün qətiyyətli israr göstərdiyini xatırlatdı. Ermənistanın uzun illər boyu bu öhdəlikdən qaçmağa çalışdığını bildirən dövlət başçısı, məsələnin 2025-ci ilin avqust ayında Vaşinqtonda keçirilən zirvə görüşündən sonra fundamental şəkildə həllini tapdığını bəyan etdi.
Hazırda ABŞ-nin regional strategiyasının mərkəzində dayanan TRIPP qlobal layihəsinin icrasına başlanıldığını deyən dövlət başçısı, Horadiz-Ağbənd avtomobil yolunun demək olar ki, tam hazır olduğunu, dəmir yolu tikintisinin isə sürətlə irəlilədiyini bildirdi. Ən önəmlisi, Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvana Ermənistan ərazisindən keçməklə çəkiləcək elektrik verilişi xətlərinin layihəsinin artıq tam hazır olduğunu və qüllələrin yerlərinin müəyyənləşdirildiyini qeyd edən Prezident, Naxçıvanın gələcəkdə qlobal nəqliyyat və enerji qovşağına çevriləcəyini rəsmən elan etdi.
Dövlət başçısı regionun hərbi və ekoloji təhlükəsizliyi məsələsinə də geniş toxundu. Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun yeni komando hissələrinə döyüş bayraqlarının təqdim olunmasını Naxçıvanın müdafiə qabiliyyətinin sarsılmazlığı kimi qiymətləndirən Prezident, eyni zamanda Ermənistandakı "Metsamor" Atom Elektrik Stansiyasının regional fəsadlarından bəhs etdi. Bu köhnəlmiş stansiyanın bütün region üçün ciddi nüvə və ekoloji təhdid mənbəyi olduğunu vurğulayan dövlət başçısı, onun gec-tez mütləq bağlanmalı olduğunu qətiyyətlə ifadə etdi.
Dövlət başçısının mesajlarından aydın görünür ki, qarşıdakı dövrdə Naxçıvanın həm ölkə daxilində, həm də bütövlükdə regionda rolu əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi uzun illər müəyyən məhdudiyyətlər yaratsa da, bu gün həmin mövqe böyük strateji üstünlüyə çevrilməkdədir. Azərbaycan, Türkiyə, Cənubi Qafqaz və daha geniş mənada Mərkəzi Asiya–Avropa xəttinin kəsişməsində yerləşən Naxçıvan yeni nəqliyyat və enerji xəritəsinin mühüm qovşaqlarından biri olmaq potensialına malikdir.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri yalnız görülmüş işlərin təqdimatı deyil, Naxçıvanın gələcək onilliklərdə Azərbaycanın regional və qlobal mövqeyində tutacağı yerin strateji konturlarının nümayişidir.