Arif Mədətov – 80
Yazıçı-dramaturq, milli mədəniyyətin təəssübkeşi və ziyalı ömrünün salnaməsi
80 illik yubileyinə həsr olunmuş monoqrafik-publisistik tədqiqat
ÖN SÖZ
Səksən ilin zirvəsindən yaradıcılığa və ömür yoluna baxış
İnsan ömrünün dəyəri yalnız yaşanan illərlə deyil, həmin illərin hansı məqsədlərə, hansı mənəvi ideallara və hansı ictimai məramlara həsr olunması ilə ölçülür. Elə insanlar var ki, onların ömür yolu şəxsi bioqrafiyanın hüdudlarını aşaraq yaşadıqları dövrün ədəbi, mədəni və ictimai mənzərəsinin müəyyən səhifələrinə çevrilir. Yazıçı-dramaturq, Milli Mədəniyyətin Təbliği Mərkəzinin rəhbəri Arif Mədətov da belə şəxsiyyətlərdən biri kimi səksən illik yubileyində xüsusi ehtiramla xatırlanmağa layiqdir.
Səksən il! Bu, bir insan ömrünün mühüm tarixi mərhələsi olmaqla yanaşı, həm də zəngin həyat təcrübəsinin, yaradıcılıq axtarışlarının, ictimai fəaliyyətin və mənəvi dəyərlərə sədaqətin hesabatıdır.
Arif Mədətovun 80 illik yubileyi onun keçdiyi həyat yoluna, dramaturji yaradıcılığına, teatr sənətinə münasibətinə və milli mədəniyyətin təbliği istiqamətində həyata keçirdiyi təşəbbüslərə yenidən nəzər salmaq üçün gözəl fürsətdir.
Onun yaradıcılıq dünyasında həqiqət, ədalət, insan xarakteri, mənəvi məsuliyyət, tarixi yaddaş və maarifçilik ideyaları mühüm yer tutur. Bu mövzular təsadüfi deyil. Çünki əsl dramaturq cəmiyyətin yalnız zahiri mənzərəsini təsvir etmir, onun daxilində baş verən mənəvi prosesləri də açmağa çalışır.
Arif Mədətovun «Həqiqət», «Aylı gecə», «Şeytan», «Sezarın taleyi» və «İdrak işığında» kimi əsərləri onun müxtəlif mövzulara, insan xarakterlərinə və tarixi hadisələrə dramaturq münasibətini ifadə edir.
Lakin onun şəxsiyyətini səciyyələndirən cəhətlər yalnız yazıçılıq və dramaturqluq fəaliyyəti ilə bitmir. «Teatral» jurnalının təsis olunması, «Uğur» Milli Mükafatının yaradılması, Milli Mədəniyyətin Təbliği Mərkəzinin rəhbərliyi və mədəniyyət sahəsində informasiya fəaliyyətinin genişləndirilməsi onun ictimai təşəbbüskarlığının mühüm nümunələridir.
Bu monoqrafiyanın məqsədi 80 yaşlı ziyalının həyat və fəaliyyətini yubiley təbriki çərçivəsində təqdim etməkdən daha genişdir. Məqsəd onun yaradıcılıq irsini təhlil etmək, ictimai-mədəni təşəbbüslərinin mahiyyətini açmaq və bu fəaliyyətin Azərbaycan mədəniyyətinin ümumi mənzərəsində tutduğu yeri dəyərləndirməkdir.
YUBİLEYİN MƏNƏVİ MƏNASI
Ömür illərindən daha qiymətli olan xidmətlər
Səksən yaş insan həyatında xüsusi bir mərhələdir. Bu yaşda insan arxada qalan illərə yalnız xatirə kimi deyil, həm də görülmüş işlərin, əldə edilmiş nəticələrin və yaşadılmış mənəvi dəyərlərin prizmasından baxır.
Arif Mədətovun yubileyi də məhz belə bir mənəvi hesabat və ehtiram məqamıdır.
Onun dramaturji yaradıcılığında insan və cəmiyyət münasibətləri, teatr sahəsindəki təşəbbüslərində milli səhnə sənətinə diqqət, ictimai fəaliyyətində isə mədəniyyətin təbliği əsas istiqamətlər kimi diqqəti cəlb edir.
Bu fəaliyyətin ən mühüm tərəfi odur ki, yaradıcı insanın məsuliyyəti yalnız öz əsərini yaratmaqla bitmir. O, həm də başqa yaradıcı insanların tanıdılmasına, sənət mühitinin genişlənməsinə və milli mədəniyyətin ictimai nüfuzunun artmasına töhfə verməlidir.
Arif Mədətovun müxtəlif istiqamətlərdəki təşəbbüslərinə bu baxımdan yanaşmaq lazımdır.
YEKUN
80 illik ömrün davam edən yaradıcılıq missiyası
Arif Mədətovun 80 illik yubileyi münasibətilə onun həyat və yaradıcılığına nəzər salarkən bir həqiqət aydın görünür: insanın cəmiyyət qarşısında qoyduğu iz onun ömrünün təqvimindən daha uzunömürlüdür.
Yazılan əsərlər, səhnələşdirilən pyeslər, yaradılan mədəniyyət layihələri, sənət adamlarına göstərilən diqqət və milli dəyərlərin təbliğinə yönələn təşəbbüslər bir ziyalının mənəvi sərvətidir.
Arif Mədətovun dramaturji əsərlərindəki həqiqət axtarışı, tarixi şəxsiyyətlərə müraciəti və insan psixologiyasına marağı onun yaradıcılıq dünyasının əsas cizgilərini təşkil edir. Milli Mədəniyyətin Təbliği Mərkəzindəki fəaliyyəti isə bu dünyagörüşünün daha geniş ictimai məzmun daşıdığını göstərir.
Səksən yaş bir ömrün tamamlanması deyil, yaşanmış illərin mənəvi dəyərinin daha aydın göründüyü bir zirvədir. Bu zirvədən baxanda insanın ən böyük qazancı onun arxasında qoyduğu əsərlər, xatirələr, təşəbbüslər və ehtiramdır.
Arif Mədətovun 80 illik yubileyi münasibətilə ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür, yeni yaradıcılıq uğurları, başladığı mədəniyyət layihələrinin davamlı inkişafını və ətrafında olan insanların hörmətini arzulamaq bu yubiley nəşrinin ən səmimi diləyidir.
Səksən ilin təcrübəsi, sözün qüdrəti və milli mədəniyyətə bağlılıq – Arif Mədətov ömrünün əsas mənəvi göstəriciləri kimi.
Qoy bu yubiley yeni yaradıcılıq mərhələsinin başlanğıcı, görülmüş işlərin layiqli qiymətləndirilməsi və gələcək nəsillərə ötürüləcək zəngin mənəvi irsin daha geniş tanıdılması üçün bir fürsət olsun!
80 illik yubileyiniz mübarək, Arif müəllim!
Bəradər Səməndərli
"Atribut" qəzeti və "atributinfo.az" saytının rəhbəri, AYB və AJB üzvü, şair-jurnalist
