Okeanın beş əsas zonasından dördüncüsü olan abissopelagik (abissal) zona 4000 metr dərinlikdən başlayaraq təxminən 6000 metrə qədər uzanır. Müqayisə üçün qeyd edək ki, Yaponiyanın ən hündür dağı olan 3776 metrlik Fuci bu dərinliyə çatmır. Hətta 5895 metr hündürlüyündəki Kilimancaro belə bu zonaya yerləşdirilsəydi, zirvəsi su səthindən görünməzdi.

Bu barədə "Discoverwildlife" nəşri yazır.

Okean dibinin böyük hissəsi məhz bu zonaya aiddir. Bununla belə, bəzi yerlərdə daha dərin çökəkliklər — məsələn, ən dərin nöqtə sayılan Çellencer dərinliyi yerləşən Mariana çökəkliyi mövcuddur.

Abissal zona əsasən kilometrlərlə uzanan düzənliklərdən ibarətdir. Bu monoton palçıqlı landşaft bəzən sualtı dağlar, kanyonlar, hidrotermal mənbələr və metan çıxışları ilə kəsilir. Abissal düzənlik Yer üzündə ən böyük yaşayış mühiti sayılır.

Bu dərinliklərdə işıq yoxdur və buna görə fotosintez baş vermir. Buna baxmayaraq, burada həyat mövcuddur: balıqlar, kalmarlar, meduzalar, dəniz xiyarları və xərçəngkimilər bu mühitdə yaşayır. Lakin ən dərin dalış edən məməlilər belə bu səviyyəyə çata bilmir — məsələn, Kyuvye dimdikli balinasının qeydə alınmış maksimum dalış dərinliyi 3000 metrdən azdır.

Bu qaranlıq mühitdə bir çox canlılar biolüminessensiya — yəni öz işıqlarını yaratmaq qabiliyyətindən istifadə edərək ünsiyyət qurur və qida tapır.

Abissal zonada canlıların uyğunlaşması

Bu ekstremal şəraitdə yaşayan canlılar xüsusi uyğunlaşma mexanizmləri inkişaf etdiriblər. Böyük təzyiqə qarşı onların skeletləri elastikdir, bədənləri isə hava boşluqları olmayan jelatinəbənzər quruluşa malikdir.

Suyun temperaturu təxminən 4 dərəcə Selsi olduğu üçün onların maddələr mübadiləsi xeyli yavaşdır. Bəzi növlərin qanı isə antifrizə bənzər xüsusiyyətlərə malikdir.

Qida çatışmazlığı səbəbindən bu canlılar əsasən "dəniz qarı” adlanan üzvi qalıqlarla qidalanır. Bu maddələr okean səthindən dibə enərək karbonu dərinliklərdə saxlayır və okeanı mühüm karbon anbarına çevirir.

Bəzən isə daha böyük qida mənbələri — məsələn, ölmüş balinaların cəsədləri — bütün ekosistemi illərlə qidalandıra bilir. Hətta bu qalıqların sümükləri belə "Osedax” adlı "zombi-qurdlar” tərəfindən yeyilir.

Alimlər qeyd edirlər ki, okean dibinin yalnız təxminən dörddə biri ətraflı öyrənilib. Buna baxmayaraq, uzaqdan idarə olunan cihazlar və sualtı texnologiyalar vasitəsilə bu sahədə tədqiqatlar davam edir və hər gün yeni məlumatlar əldə olunur.