VAHID ƏZIZIN “BILMƏDI” ŞEIRININ POETIK FƏLSƏFƏSI
Vahid Əziz – 80

Pedaqogika elmləri doktoru, professor Vidadi Orucov Xalq şairi Vahid Əzizdən yazır

Vahid Əzizin “Bilmədi” şeiri sarsılmaz iradənin, milli qürurun və insanın daxili gücünün poetik manifestidir. Bu şeir yalnız vətənpərvərlik və tarixi epik hekayə deyil; o, həm də hər bir insanın öz zamanında dirəniş və mənəvi duruş imkanını xatırladır.
İradənin möhkəmliyi
Şeir ilk misralardan oxucuya insan iradəsinin əzəmətini göstərir:
“İradəmiz möhkəm oldu dəmirdən,
Hey bərkidik, vaxt sındıra bilmədi.”
Vahid Əziz burada həm fiziki, həm də ruhi möhkəmliyi metaforik şəkildə təqdim edir. Dəmir kimi möhkəm iradə, zamanın bütün sınaqlarına qarşı dayanıqlıdır. Bu sətirlər oxucunu xatırladır ki, əsas olan illərin çoxluğu deyil, qəlbin sarsılmazlığıdır.
Mənlik və milli qürur
“Mənliyimiz Yurdun qılınc, qalxanı,
Qartal kimi zirvələrə çıxanı…”
Burada Vahid Əziz mənliyi və milli şüuru yüksək simvollarla — qılınc, qalxan, qartal, zirvə - təsvir edir. Bu motiv şeirin ritmini müəyyən edir və oxucuda həm vətənpərvərlik, həm də daxili güc hissini oyadır. Şair deyir: iradəsi möhkəm olan insan həm özü, həm də yurdu üçün dayana bilir.
Əxlaqi və tarixi dirəniş
Şeirdə hakimiyyət və onun zülmü ilə bağlı misralar oxucunu dərindən düşündürür:
“Hakim gördük-gözləri kor, qəlbi kar, / Hökümdarlar nökəriydi qanunlar.”
Vahid Əziz burada zülmün yalnız qanunlarda, sözlərdə, fiziki gücdə olmadığını göstərir; əsl müqavimət qəlbdə və mənəvi duruşdadır. Tarixi qəhrəmanlara (Nəsimi, Babək, Qoç Koroğlu) istinad isə oxucunu həm keçmişlə, həm də öz zamanıyla bağlayır.
“Mən Babəkin ordusundan Şeypuram,
Çox mətləbi o, qandıra bilmədi.”
Burada şair özünü tarixdəki dirənişlərin davamçısı kimi təqdim edir. Hər bir oxucu bu misralarda öz zamanında necə iradə göstərməli olduğunu düşünür.
Mübarizə ruhu
“Az qandılar-üsyan edən nə dildir,
Gurultusu tük ürpədən nə zildir!?”
Vahid Əziz burada həm sosial, həm də milli üsyan ruhunu poetik şəkildə təsvir edir. Mübarizə yalnız qılınclarla deyil; söz, vicdan və sevgi ilə də aparılır. Bu misralar oxucuya ilham verir: hər birimizin içində bir üsyançı ruh var.
Poetik dil və üslub
Şairin dili sadə görünür, amma hər misrada incə qatlarla dolu mənalar gizlənib. Ritmik, qüdrətli və metaforik dili (dəmir, qılınc, qartal, zirvə) oxucunu həm tarixi, həm də şəxsi dirənişə çəkir. Hər misra bir çağırışdır: dayanmaq yox, davam etmək, susmaq yox, söz demək.
Nəticə: insanın və millətin əbədiyyəti
Vahid Əziz bu şeiri ilə deyir: çətinliklərə baxmayaraq, iradəmizi, vicdanımızı və milli kimliyimizi qorumaq ən böyük zəfərdir.
“Bilmədi” yalnız tarixi bir epik şeir deyil; o, hər dövrdə insanın daxili qüdrətinə və milli dirənişinə ilham verən poetik manifestdir.
Bu şeir oxucuya xatırladır: əsas olan illərin çoxluğu deyil, iz qoymaqdır; əsas olan sarsılmaz ruh və qəlbin əzəmətidir.

Vidadi Orucov
Pedaqogika elmləri doktoru, professor