ÇAŞIB, YAR GÖZÜNƏ “YASƏMƏN” – DEDİM…

Vahid Əziz – 80

Professor Vidadi Orucov Xalq şairi Vahid Əziz haqqında yazır

Çiçəklə sözümüz tutmadı yenə,
Birini o dedi, birin mən dedim,
Düşdü Ay işığı kipriklərinə,
Çaşıb, yar gözünə “Yasəmən” – dedim.

Vahid Əziz bu bənddə sevginin insanın içində yaratdığı o sözə-sığmaz titrəyişi yenə də incəliklə canlandırır. Elə bil qəlbin içində bir pərvanə qanad çırpır, amma onun səsini dil tutub deyə bilmir. Şair duyğunun adını axtarır, lakin tapdığı söz çiçək kimi zərif, amma yenə də kifayət etməyən bir işarəyə çevrilir. Sözlər bu anda həm etirafdır, həm də çaşqınlıq — qəlbin gizli titrəyişi ilə şeirin görünən sətri arasında asılmış bir ip kimi.

“Birini o dedi, birin mən dedim” — sanki iki nəfəs eyni havanı bölüşür, amma bir az fərqli ritmlə. Bu misrada sevginin nə qədər həssas və incə nidası var: iki ürək bir-birinə yaxın dayanır, ancaq sözlər hələ bu yaxınlığın yolunu tapa bilmir. Söz dilə gələndə duyğu bir daha dəyişir, sanki nəfəsin rəngini dəyişən bir külək əsir.

“Düşdü Ay işığı kipriklərinə” — burada işıq yalnız təsvir deyil, sanki hissin öz şəklinə çevrilir. Ay işığı kipriklərdə dayananda, elə bil gecənin bütün sükutu o kipriklərə yığılır. O işıq həm sevginin şəffaflığıdır, həm də anın içində donub qalan bir nəfəs. Kipriklərdə yarı titrək, yarı utancaq bir parıltı yaşayır; sanki Ay özü gəlib sevgilinin gözlərinə sığınır.
Ay işığı kiprikdə dayananda, sevgi həmin anın nəfəsini tutur.
İki ürək anlaşanda sözlər həmişə bir az gecikir.

Və nəhayət: “Çaşıb, yar gözünə ‘Yasəmən’ – dedim.” Bu söz bir ad deyil artıq — şairin içində çiçəklənən heyrətin, qəlbin dili bilməyən dodaqlara sığışan çaşqın bir etirafın simvoludur. Gözəllik elə bir an gəlir ki, dil onun qarşısında Yasəmən kimi əyilir. Burada Yasəmən gözəlliyin çiçək qoxulu adıdır, həm də dilin aciz qaldığı anda ürəyin son nəfəs kimi atdığı bir işıqdır.
Bir baxış bəzən yüz çiçəyin adını unudar.

Şair gözəlliyin qarşısında dayanıb susur, susduqca sözə çevrilən
o çaşqınlıq da şeirə dönüşür.
Sevən insanın dili çaşar, amma baxışı heç vaxt yalan danışmaz.
Bəzən bir qadının gözünə baxmaq — bütün dünyaya Yasəmən
demək kimidir.

Bu bənddə Vahid Əziz göstərir ki, sevgi bəzən sözün içində yox, sözün dalğalandığı sükutda yaşayır. Bəzən baxışların titrəyişi bir şeirdən də artıq danışır. Şairin dili bir çiçəyin ləçəyi qədər həssasdır; elə buna görə də ən dərin duyğular dilə yox, kiprikdə parıldayan Ay işığına sığınır.
Sevgi, dilin səhv dediyini qəlbin düzəltdiyi yerdə başlayır.
Bəzən sevgi bir söz tapmayanda ən doğru adını sükutdan alır.



Vidadi Orucov
Pedaqogika elmləri doktoru, professor