09 okt 11:55sosial

XOCALI FƏDAİSİ

XOCALI FƏDAİSİ
Dilarə Nağıyeva
Milyonçu A.M.Nağıyevin nəvəsi, “MDQ” təşkilatın sədri


“O keçmiş günləri, əzab əziyyətləri mən heç vaxt unutmayacağam. Çünki, mən hələ də o keçmişlə yaşayıram” – deyir Dürdanə Ağayeva.
Bəli, erməni zindanında səkkiz gün ona səkkiz ili əvəz etsə desək də, azdır. O, “Erməni zindanında səkkiz gün” adlı kitab yazdı. Acı xatirələrini səhifələrə çevirdi ki, 20 yaşında ölümlə üz-üzə gəlməsi və bu əziyyətlərdən necə sağ qurtulmasını hamıya çatdıra bilsin.
1972-ci il yanvarın 12-də Azərbaycanın cənnət guşəsi olan Xocalıda Bağırovlar ailəsində işıqlı dünyaya göz açan Dürdanənin ilk gündən atasından eşitdiyi “səni Universitetdə oxudacağam” arzusu boşa çıxdı. Dürdanə 13 yaşında yetimliyin “şərbətini” içməli oldu. 16-17 yaşından zəhmətə qatılıb, ailə dərdi çəkdi, qardaşlarına atalıq , ev işlərində kömək etməklə bərabər anasına əsgərlərin paltarlarının yuyulmasına da kömək etdi.
1992-ci il fevralın 26-da baş verən əsrin böyük bir faciəsində Rusiyanın 366-cı motoatıcı alayının dəstəyilə erməni silahlı dəstələri artıq blokadaya aldıqları Xocalıya hücum edərək 613 nəfərin vəhşicəsinə qətlə yetirdiyi, 1275 nəfərin əsir alındığı, 25 uşağın itkin və 130 uşağın bir valideyinini itirdiyi dəhşətli faciəli gün oldu. Sonradan aparılan hesablamalar dan aydın olur ki, 150 nəfərin aqibəti naməlum idi.
17 yaşından Xocalıda telefon qovşağında işləməyə başlayan və artıq həddi-buluğa çatan 20 yaşlı gənc qız - Dürdanə “Əsrin Faciəsi”nin qurbanı oldu.
Suyu buz kimi olan Qarqar çayına tökülən günahsız insanlar çaydan yaxa qurtarıb, meşəyə üz tutanlar arasında erməni əsirliyinə düşən Dürdanəyə döyüşçü və rabitəçi olduğuna görə onu incitməyəcəklərini tapşıracaqlar desələr də, düşmən əlinə keçməsi onu çox qorxuya salmışdı.
Əsirliyinin hər günü ərzində dəfələrlə vəhşicəsinə döyülüb, taqətdən düşən Dürdanə özünə gələrkən ilk fikirləşdiyi bu olurdu ki, “Ya Rəbbim, sənin yanında nə günah işlətmişəm?”
Döyüşmüsən, bizə güllə atmısan, rabitədə çalışmısan, buradakı vəziyyətdən hamını xəbərdar etmisən deyərək, erməninin ilişdirdiyi sillələrdən hələ özünə gəlməməş, Dürdanədən suallara yalan cavab verməməsini ona “məsləhət” görüb, onu öldürməyəcəklərini , lazım gələrsə Yerevana aparacağını bildirəndə onun nələr çəkdiyini dilə gətirmək qeyri-mümkündür. Əsirlikdən buraxılacağı günü ona dilinin bütöv olması üçün hətta təşəkkürlərini bildirərək, bərəkallah da deyirlər.
Lakin Dürdanə bütün olub - keçənlərin üstündən xətt çəkə bilərdimi? Ürəyində kin-küdurət bəslədiyi düşməninə toy tutacağını, törətdikləri vəhşilikləri haqda dünyaya car çəkəcəyini qət etmişdi.
Xocalı faciəsinin yaşandığı o günlərdə Dürdanə həyatında görmədiyi millətlərin nümayəndələrini- Fransa, Türkiyə, Ermənistan və Ərəbistandan gəlmiş müzdlu döyüşçüləri görüb, dəhşətə gəlmişdi. O, bu qədər əsgər və texnikanın vasitəsilə edilən hücumun qarşısını almağın Xocalı əhalisi üçün nə qədər çətin olduğunu düşünürdü.
Dürdanə bütün bunları ömrü boyu qəlbində sağalmaz yara kimi hiss edəcək. Çünki səkkiz gün ərzində onun gəncliyi və sağlamlığı ilə bərabər bütövlükdə həyatı məhv olmuşdu.
Komandir Allahverdi Bağırov Elşada bacısının onun üçün özünü fəda verdiyini bildirərək, Dürdanəni “Cəsur” adlandırıb əlavə etmişdi ki, o, düşmən ilə üz-üzə dayanaraq “əgər qardaşım Elşadı verməsəz, getmərəm” deyən qəhrəman bacıdır. Əsirlikdən buraxılacağı günü dilinin bütöv olacağına razılıq alan qəddar ermənilər ona təşəkkürlərini bildirərək, hətta bərəkallah da deyirlər.
Lakin Dürdanə bütün olub - keçənlərin üstündən xətt çəkə bilərdimi? Mərd Dürdanə düşmənlərə verdiyi sözə əməl etməyərək, onu qarşılayan jurnalistlərə ermənilərin onun başına gətirdiyi zülmləri açıq söyləmişdi:
-“Bilin, agah olun ki, Xocalını yandırdılar, əhalisini qətlə yetirdilər. Düşmən çox güclüdür, arxalarında duranlar var. Xeyli texnikaları var, canlı qüvvələri çoxdur. Rabitəçi olmaq cinayətdirmi? Bu idimi mənim günahım? Onlar Türklərin köklərini kəsəcəklərini deyirlər. Mənim və başqalarının nə kimi işgəncələrə dözdüyümüzü sizlərə bir-bir çatdıracağım.”
Bütün bu olub-keçənlərə baxmayaraq, Dürdanə Azərbaycanın işıqlı sabahına inanırdı. O, Azərbaycan və onun əsgəri güclüdür, deyir. Qarabağımızın, yurdumuzun tezliklə işğaldan qurtaracağına inanaraq, Şuşada, Laçında, Zəngi-landa, Qubadlıda və bütün işğal olunmuş torpaqlarımızda üçrəngli bayrağımızın ucalacağına çox inamlıdır Dürdanə.
2017-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın Dürdanə Ağayeva ilə görüşü olub. Və “Erməni zindanında səkkiz gün” kitabı rus dilinə tərcümə edilərək, dünyaya yayılıb.
2019-cu ildə isə millət vəkili Qənirə Paşayeva və “Regional hüquq və iqtisadi maarifləndirmə” QHT rəhbəri Arzu Bağırovanın təşəbbüsü ilə kitab azərbaycan dilində yenidən çap etdirilib və bu ilin iyun ayında Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində təqdimatı keçirilərkən, kitabın ingilis dilinə tərcüməsi qərara alınıb.
Ağa Musa Nağıyev adına “Milli Dəyərlərin Qorunması” (MDQ) təşkilatı olaraq, Heydər Əliyev Fondunun Vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə təşkil olunmuş “Xocalıya ədalət” kampaniyasına qoşularaq, “Erməni zindanında səkkiz gün” kitabının müəllifi və faciənin canlı şahidi olan Dürdanə Ağayeva ilə bu il sentyabrın 24-də geniş auditoriyada – Yasamal Rayon Bələdiyyəsinin akt zalında görüş keçirdim. Qeyd etməliyəmki, təşkilat olaraq “Xocalıya ədalət” kampaniyası ətrafında keçirdiyim üçüncü tədbirdir.
Tədbir iştirakçılarının nəzərinə bir daha çatdırıldı ki, məktəbi bitirdikdən sonra telefon qovşağında işləməyə başlayan Dürdanə , 20 yaşında ikən Xocalı faciyənin qurbanı oldu. Dürdanə Ağayeva tədbir iştirakçılarına şahidi olduğu hadisələrdən, başına gələn müsibətlərdən bir daha söhbət açdı. Səkkiz gün erməni əsirliyində qalan gənc qız bütün başına gələnləri illər sonra unudulmamaq üçün kitab halına keçirərək bu günkü oxuculara çatdırdıqına görə tədbir iştirakçıları ona minnətdarlıqlarını bildirdilər. Dürdanə xanım kitabın yazılmasında ona dayaq olan, artıq dünyasını dəyişmiş həyat yoldaşına minnətdarlığını bildirdi. O, bu gücü ondan aldı. Nə yaxşı ki, yazdı. Bəlkə də bu gün onun yaşamasına dərdini paylaşmağının yüngüllüyüdir?
Tədbirdə Dürdanə,qardaşı Elşad Ağayevlər və yaxınları, 10 yaşında ikən ata-anası şəhid olan Yasəmən xanım, şəhid ailəsi Yeganə Ələkbərova, RQC-nin sədri B.Qasımova və cəmiyyətin üzvləri, Dilbər xanımın qızı Leyla x., Qəzəlxan G.Munis, xeyriyyyəçi Hacı İntiqam, müğənni Xasay, AMEA-nın əməkdaşları, QHT rəhbərləri, Səbail B-nin.sədr müavini Mehriban Paşayeva və bir çoxları iştirak edirdi.
Təşkilat sədri olaraq bildirdim ki, hər birimiz Dürdanəyə çəkdiyi əzablara görə ürəkağrısı ilə yanaşır və sevinirik ki, bu gün aramızdadır. Bəli, qızının sözlərilə desək, Dürdanə xanım bizim milli qəhrəman qadınımızdır.
Sonda Dürdanə Ağayeva A.M.Nağıyev adına MDQ təşkilatının “Ağamusa Zirvəsi” Diplomu ilə təltif edildi”.
Tədbirin baş tutmasında iştirak edən Yasamal İH, Yasamal Rayon Heydər Əliyev Mərkəzinə, ələlxüsus Yasamal Rayon Bələdiyyə sədri Zakir Cəfərova və onun əməkdaşlarına göstərdikləri xidmətlərinə görə dərin təşəkkürlərimi bildirirəm.
Whatsapp-da paylaş
SON XƏBƏRLƏR
Tahir Mirkişili: Həyata keçirilən sosial-iqtisadi islahatlar əhalinin rifahının daha da yaxşılaşmasına xidmət edir 15:03Aydın Hüseynov: Azərbaycanda əhalinin sosial müdafiəsi ilə bağlı reallaşdırılan islahatlar dünyada nümunə ola bilər 14:05Prezidentin media həssaslığı: islahatlara alternativ yoxdur 13:57Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasının 28-ci ildönümü qeyd olunur 10:57Aleksandr Oxrimenko: Azərbaycan dövlətinin iqtisadi siyasəti vətəndaşların maraqlarına yönəlib 10:55Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Dövlət Müstəqilliyi Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib 10:52Başqa kişi ilə şəklini ərinə göndərdi və... - Bakıda 2 qadının öldürüldüyü olayın DƏHŞƏTLİ TƏFƏRRÜATI 10:34Xalq artisti Türkiyəyə aparılır: Vəziyyəti yaxşı deyil 10:28Nokauta düşən boksçu xəstəxanada vəfat etdi - VİDEO 10:24II Avropa Oyunlarının ən yaxşı idmançılarının adları açıqlanıb 10:20İran MDB və Baltikyanı ölkələrin Dəmir Yolu Nəqliyyatı Şurasına daimi üzv seçilib 10:17Dünyanın ən iri həbsxanası bağlanır 10:14Tovuzda 18 yaşlı qız oğurlanıb 10:12Təhsil naziri: “7 fakt üzrə materiallar hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilib" 12:49Bakıda 4 yaşlı uşağı it dişlədi, öldü 12:48MDB və Baltikyanı ölkələrin Dəmir Yolu Nəqliyyatı Şurasının 71-ci iclası Minskdə keçirilir 12:15Azərbaycan və Avstriya dəmir yolları arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub 12:13Dəmir yolu işçilərinin peşə bayramı qeyd olunub 12:09Tullantıların çeşidlənməsi zamanı 19-cu əsrə aid nadir kitab tapılıb 11:46Azərbaycanın iki gənc cüdoçusu dünya birinciliyində medal qazanıb 11:41Azərbaycanda sosial müdafiə sahəsində həyata keçirilən islahatlar dünya miqyasında nümunə ola bilər - Deputat 11:35Bakıda tramvay və trolleybusların bərpası ilə bağlı müzakirələrə başlandı 11:31Bakıda yol polisinin vurulması ilə bağlı araşdırmalara başlanıb 11:18Məkkə-Mədinə yolunda qəza: 36 zəvvar həyatını itirdi 11:14Aslan pəncəli İBAD 11:09Nazir: İşsizlikdən Sığorta Fondunun gəlirləri çərçivəsində gələn il üçün 128,2 mln. manatlıq büdcə formalaşdırılıb 10:56Arvadı ilə qayınanasını qətlə yetirib yandırdı, özünü isə avtobus vurdu - Bakıda dəhşət 10:50"Sülh çeşməsi”: indiyə kimi 653 terrorçu zərərsizləşdirilib 10:46NASA-nın alimləri: Yerdə həyatın yaranmasında... 10:34Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva görkəmli şair Andrey Dementiyevin xatirəsinə həsr edilmiş filmin təqdimatında iştirak edib 09:38Azərbaycan və Özbəkistan qarşılıqlı turizm axınını təmin edəcəklər 09:35Mehriban Əliyeva Vasim Məmmədəliyevin hüzr mərasimində 09:33Seda Sayanın sürücülük vəsiqəsi əlindən alındı 09:32Putin Ərdoğanı Moskvaya səfərə dəvət edib 09:30Azərbaycanda pensiya yaşı belə hesablanacaq - YENİLİK 09:23"Barış çeşməsi": 637 terrorçu zərərsizləşdirib 09:18İlham Əliyev: Məscidləri dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələri ilə dost ola bilməz 09:15Ronaldodan 700-cü qol - "Rekordlar özü məni tapır" 09:12Azərbaycanın Türkiyəyə ixracatında azalmalar müşahidə edilə bilər - ŞƏRH 09:09Bakıda böyük şirkətin pul dolu seyfi oğurlandı 09:06Təhsil naziri - Yeni pilot peşə təhsili müəssisələri yaradılacaq 09:03Sumqayıtda avtomobil 52 yaşlı kişini vuraraq öldürüb 09:00Prezident: Son 16 ildə Azərbaycana 270 milyard dollardan çox sərmayə qoyulub 08:57Nobelçi fizikdən ŞOK SÖZLƏR: "İnsanlar heç vaxt buna nail ola bilməyəcək" 08:54DİN rəsmisi: Seçkilərdə kimlərinsə məntəqələrin işinə mane olmasına imkan verilməyəcək 12:46Baş Prokurorluq MSK tərəfindən daxil olan şikayətləri çox ciddi şəkildə araşdırır 12:43Bədii gimnastika Azərbaycanda fəal inkişaf edir - məşqçi 12:39“Lapis Lazuli” tranzit dəhlizinin təşviq olunması üçün işlər aparılır 12:36Gecəyarısı bir məhəllədə 2 MÜƏMMALI HADİSƏ: 22 yaşlı gənc özünü binadan atdı, ardınca... 12:33Paytaxt məktəbliləri gimnastika üzrə beynəlxalq turnirdən medalla qayıdıblar 12:27Bakıda kişi yatmış halda olan arvadını vəhşicəsinə öldürdü - RƏSMİ MƏLUMAT 12:161500 illik sirli lövhədə Azərbaycan izi: 70 illik araşdırma müəmmanı çözdü 11:50İrana DƏHŞƏTLİ HÜCUM: 2 neft tankeri partladıldı 11:35Türkiyə hücuma keçdi, minlərlə İŞİD-çinin ŞOK GÖRÜNTÜLƏRİ YAYILDI 11:17Xoşbəxt olmaq üçün Vanqanın 20 TÖVSİYƏSİ - Bunlara əməl etsəniz... 11:00Görkəmli şərqşünas alim Aida İmanquliyevanın 80 illik yubileyinə həsr olunan elmi konfrans keçirilib 15:27“Azərbaycan Dəmir Yolları”nın əməkdaşı dünya çempionu oldu 15:01Putin Ağabəy Əsgərova medal verdi 14:56Azərbaycanda qadının intiharı ilə bağlı DƏHŞƏTLİ FAKTLAR – Şantaj, quldurluq... 14:07Pakistanda Azərbaycanın turizm potensialı təbliğ edilib 14:04