24 apr 12:07iqtisadiyyat

Qaza qoyulan limitin ləğvi mümkündür - Ekspert iqtisadi əsasları açıqladı

Qaza qoyulan limitin ləğvi mümkündür - Ekspert iqtisadi əsasları açıqladı İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzi (CESD) mavi qaza tətbiq edilən limitin ləğv edilməsi ilə bağlı müzakirə edilən məsələni araşdırıb.
Bu barədə mərkəzin rəhbəri Vüqar Bayramov məlumat paylaşıb. V. Bayramov həmçinin elektrik enerjisindən istifadəyə tətbiq edilən limitin dəyişdirilməsinin mümkünlüyünü də təhlil edildiyini vurğulayıb:
"Qeyd edək ki, Tarif Şurasının 28 noyabr 2016-cı il 18 saylı qərarına əsasən, illik istehlak həcminin 1500 m3 -dək (1500 m3 daxil) olan hissəsi üçün hər kub metri 10, illik istehlak həcminin 1500 m3 -dən çox olan hissəsi üçün 20 qəpik müəyyənləşib. 2017-ci ildən etibarən isə 1 700 kubmetrdən artıq istifadə olunan hər kubmetr qazın dəyəri isə 20 qəpiklə hesablanır. Hər il üçün təyin olunmuş limit dekabr ayının sonunda sıfırlanır, 2019-ci il yanvarın 1-dən etibarən də əhali istehlakçılarının illik istehlak həcmi 1 700 kubmetr (170 manat) 10 qəpik tarifi ilə, illik istehlak həcminin 1 700 kubmetrdən (170 manat) artıq olan hissəsinin hər kubmetri isə 20 qəpik tarifi ilə hesablanmaqdadır. Monitorinqlər göstərir ki, güzəştli limit böyük olmadığı üçün xüsusən də mavi qazla işləyən istilik sistemindən istifadə edənlər bir neçə ayda sonra artırılmış qiymətlə ödəniş etmək məcburiyyətində qalırlar. Bu isə aztəminatlı ailələrinin büdcələri üçün əlavə xərc deməkdir.
Qazın limitinin ləğv edilməsi və limitsiz olaraq hər kubunun daha aşağı qiymətə, yəni 10 qəpiyə satılması mümkündürmü? Qiymətləndirmələrimiz göstərir ki, mavi qazın qiymətinin aşağı salınması üçün iqtisadi əsaslar var.
Əvvəla, Azərbaycanda mavi qaz hasılatının artması bu enerji növünün daha ucuz qiymətə təklif edilməsinə imkan yaradır. Ötən il həm ölkəmizin, həm də Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) özünü hasil etdiyi mavi qazın həcmi artıb. Ölkəmizdə 30,490 min kub metr mavi qaz hasil edilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 7 faizə yaxın çoxdur. 2017-ci ildə Azərbaycanda 28,597 min kub metr mavi qaz hasil olunmuşdu. 2017-ci ildə 6,089 min kub metr mavi qaz hasil edən SOCAR ötən il bu göstəricini 6,525 min kub metrədək çatdıra bilib. Bu isə Dövlət Neft Şirkətinin istehsalını ötən il əvvəlki illə müqayisədə 6,7 faiz artırması deməkdir. Şahdənizin 2-ci fazasında və eləcə də Abşeron yatağından proqnozlaşdırılan mavi qaz hasilatını da nəzərə aldıqda növbəti illərdə də mavi qaz istehsalında artım davam edəcək və 2 ildən sonra əlavə olaraq daha 5 milyard kub metr mavi qaz hasil edə biləcəyik. Deməli, artan hasilat daha çox gəlir deməkdir və bu da limitlərin ləğvini mümkün edir. Hasilatın artması fonunda mavi qaz ilə bağlı limitinin ləğvi üçün iqtisadi əsaslar formalaşır.
İkincisi, Dövlət Neft Şirkəti BP-dən səmt qazı almaqda davam edir. 2018-ci ildə AÇG çərçivəsində SOCAR-a 2,3 milyard kubmetr səmt qazı alıb. Səmt qazının əsasən daxili istehlak üçün istifadə ediliyini nəzərə alsaq, bu əhali üçün satdığı qaz limitinə aradan qaldırmağa imkan yaradır.
Üçüncüsü, manatın məzənnəsinin 2017-ci ilin fevralından sonra stabil qalması SOCAR üçün valyuta riski problemini aradan qaldırıb. Belə ki, Dövlət Neft Şirkəti əhaliyə satdığı qazın bir hissəsini BP-dən xarici valyuta ilə alır. 2016-cı ilin noyabrında, limitlər müəyyənləşdirilən zaman, manatın məzənnəsi stabil deyildi və bu şirkətə xərcini planlaşdırmaqda çətinlik yaradırdı. Amma indi kurs stabil olduğundan proqnozlaşdırılmayan məzənnə xərci yoxdur və bu da limitlərin ləğv edilməsinə iqtisadi əsas yaradır.
Dördüncüsü, Azərbaycanın qaz ixracatındakı artım tendensiyası ölkəyə daha çox valyutanın daxil olmasına şərait yaradır ki, bu da əhaliyə daha ucuz qiymətə mavi qaz təklif etməyə imkan yaradır. Belə ki, ötən il Azərbaycan 7,9 milyard kubmetrdən çox təbii qaz ixrac edib. Bu 1,499 milyard dollar deməkdir. 2018-ci ildə ixrac edilən təbii qazın miqdarı 2017-ci ildən 4,7%, dəyəri isə 25,5% çox olub. Artım tempi bu ilin birinci rübündə də davam edib. 2019-cu ilin birinci rübündə qaz ixracı 2 milyard 971 milyon kubmetr olub. Beləliklə, bu əvvəlki ilin uyğun dövrü ilə müqayisədə 3,2 dəfə artım deməkdir. Qaz satışından əldə etdiyimiz gəlir bu ilin ilk 3 ayında əvvəlki ilin uyğun dövrü ilə müqayisədə 2,5 dəfə artıb. Göründüyü kimi, həm ötən il, həm də geridə qoyduğum rübdə mavi qaz ixracatı və xarici satışdan əldə edilən gəlirdə ciddi artım var. Ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artması fonunda əhaliyə satılan qazın qiymətində güzəştin tətbiq edilməsi üçün maliyyə bazası artıq formalaşıb.
Təbii ki, mavi qaza müəyyənləşdirilən qiymət limitin ləğv edilməsi həmçinin sosial baxımdan da əhəmiyyətlidir. Belə ki, limitin ləğvi əhalinin bu istiqamətə yönəltdiyi xərclərinin azalmasına və sosial təminatının yaxşılaşdırılmasına xidmət etmiş olacaq. Bütün yuxarıda qeyd etdiyimiz iqtisadi əsaslandırmanı və məsələnin sosial tərəfini nəzərə alaraq mavi qaza müəyyənləşdirilən limitin ləğvini məqsədəuyğun hesab edirik”.
Whatsapp-da paylaş
SON XƏBƏRLƏR
Vikipediyada “Cümhuriyyətin 9 şəkli” filmi haqqında məqalə yaradılıb 15:11Sevinc Qədirova “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-dən ayrıldı 00:04Nəsib Məhəməliyev : Mədəni irsimizin belə bir nüfuzlu təşkilatın reyestrinə salınmasının arxasında çox böyük zəhmət durur 18:27Çindən Azərbaycana daha bir blok qatarı çatır 22:03ABŞ-la ikitərəfli əməkdaşlıq əlaqələri müzakirə olunub 21:58Azərbaycan karbamidinin konteynerlərdə ilk partiyası BTQ üzrə Türkiyəyə uğurla göndərilib 21:41Səmimi və qayğıkeş insanlar... 21:22Millət vəkili Cavid Osmanov: “Azərbaycana ləkə gətirmək istəyən Orduxan, Sevinc Osmanqızı və Qənimət Zahid kimi satqınları xalqımız pisləyir" 20:31İxtisara düşdü, iş yerini partlatmaq istədi - Qumbara ilə 14:48Bakıda gölü çirkləndirən Biləsuvar sakininə protokol yazıldı 14:43Müəllimlərin işə qəbulu üzrə imtahanların TARİXLƏRİ açıqlandı 14:36Gəncədə mənzildən oğurluq edən şəxslər saxlanılıb 14:28Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Pirallahıda məcburi köçkünlər üçün salınan yeni yaşayış kompleksinin açılışında iştirak ediblər 14:23Baş nazirin müavini: Azərbaycanda həyata keçirilən siyasətin mühüm bir hissəsi ekoloji tarazlığın təmin edilməsidir 14:18“Nəsimi ili” nin izi ilə 15:07Kabildə diplomatik məhəllədə PARTLAYIŞ - 34 ölü, 68 yaralı 11:58Hindistanda yol qəzasında 24 nəfər həlak olub 11:21Suriyada hava hücumu nəticəsində dörd nəfər həlak olub 11:13Bu gündən Bakı Metropoliteni yay qrafikinə keçir 11:07İyulda 42 dərəcə isti olacaq - AYLIQ PROQNOZ 11:02Bu gündən qabiliyyət imtahanları başlayır 10:34Azərbaycan NATO-nun tanıtım proqramında təmsil olunur 10:26Novruz Aslan: İstedadlı bəstəkar, fəal ictimai-siyasi xadim 00:45Sumqayıtda marketdə işləyən 18 yaşlı oğlan itkin düşdü 12:11Salyanda yanacaqdoldurma məntəqəsində ölüm 12:06Tuncəlidə 8 PKK terrorçusu zərərsizləşdirilib 12:02Azərbaycan Turizm Bürosu: İran və Rusiya tərəfdən böyük təşəbbüslər var və mütləq şəkildə onlardan istifadə etməliyik 11:57Magistraturaya qəbul olunan bakalavrların nəzərinə! 11:55Deputatlar bu gün toplaşır - Növbədənkənar iclas 10:27Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb 11:16Binəqədidə 6 otaqlı ev yanıb 11:13Meksikada silahlılar özünümüdafiə qüvvələrinə hücum edib, ölənlər var 11:11Azərbaycan-Türkiyə birgə döyüş atışlı taktiki təliminin görüntüləri yayılıb 10:59DİN: Yol qəzalarında 11 nəfər ölüb, 4 nəfər xəsarət alıb 13:13Qonşu ölkədən meyvə ixracı azalır 11:59Təhsil Nazirliyindən dərsliklərlə bağlı ÇAĞIRIŞ 11:50Sumqayıtda üçmərtəbəli ticarət mərkəzi yanıb 10:48İmamoğlu: İstanbulda qanun və ədalət hökmranlıq edəcək 10:47Banqladeşdə qatar relslərdən çıxıb: ölü və yaralılar var 10:44İndoneziya adaları yaxınlığında güclü zəlzələ olub 10:43Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqə başlayır 10:38Millət vəkili: Dövlət başçısının imzaladığı sərəncamlarda sosial ədalət və inkluzivlik təmin edilir 10:35DİQQƏT: Sabah bu ərazilərdə 40 dərəcə isti olacaq 13:58Prezidentdən dövlət qulluqçularına mühüm mesaj 13:51Deputat: Azərbayan vətəndaşlarının sosial rifahının yaxşılaşdırılması dünya üçün də bir ismarışdır 19:05Bakıda toya hazırlaşan sürücü qəza törətdi - Ölən var 18:53Xəzərdə motorlu qayıq dənizdə üzən kişini vurub öldürdü 18:48PA: Müdafiə Sənayesi Nazirliyi ləğv olunmuş hesab edilmir və öz fəaliyyətini davam etdirir 18:37Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva İkinci Avropa Oyunlarında iştirak edən Azərbaycan idmançıları ilə görüşüb 18:25Elnur Əbülfəzoğlu 17:17“Dərzi Mehman” yolunuzu gözləyir! 17:11Milli Məclis daha bir növbədənkənar iclasını keçirdi 16:23Bakıda çökə ağacından ibarət analoqu olmayan park salındı 16:11Eldar Quliyev təltif olundu 13:18Nazirlik Suraxanıda bələdiyyə sədrini 2500 manat cərimələdi - SƏBƏB 10:51"Əmi" ləqəbli narkotacir Hacıqabulda saxlanıldı 10:48Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva 2 saylı sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisəsində olub 10:46Deputat: Azərbaycan uğurlu sosial dövlət örnəyi kimi dünyanın diqqət mərkəzindədir 10:43Bir mənzili bir neçə nəfərə satan şirkət rəhbəri: Məni şəriklərim aldadıb 10:41Pay torpaqlarının idarə olunması üçün yeni TƏKLİF 10:38Bu günədək 460 min hektar sahədə taxıl biçilib - Məhsuldarlıq nə qədərdir? 10:35Boris Conson və Ceremi Hant baş nazir postu uğrunda mübarizə aparacaq 10:33Minskdə II Avropa Oyunları çərçivəsində Azərbaycan Günü keçirildi 10:27Bu meşəyə girən heç kəs SAĞ ÇIXMIR: İnsanı dəhşətə gətirən FAKTLAR 10:25Seyyad Əlizadə və Ayşən Mehdiyeva - Şığıdın düşmən üstünə 16:27